3 phương pháp khấu hao TSCĐ theo Thông tư 45/2013/TT-BTC

Khấu hao tài sản cố định (TSCĐ) là việc phân bổ giá trị TSCĐ vào chi phí kinh doanh trong thời gian sử dụng hữu ích. Quy định gốc: Thông tư 45/2013/TT-BTC (sửa đổi Thông tư 147/2016 và 28/2017). Doanh nghiệp được tự chọn 1 trong 3 phương pháp nhưng phải đăng ký với cơ quan thuế và áp dụng nhất quán.

1. Phương pháp đường thẳng (Straight-line)

Phổ biến nhất, áp dụng cho 90% TSCĐ. Khấu hao đều mỗi năm.

Công thức: Khấu hao năm = (Nguyên giá − Giá trị thanh lý) / Thời gian sử dụng

Ví dụ: Máy móc 500 triệu, giá trị thanh lý 50 triệu, thời gian 10 năm → khấu hao mỗi năm = (500 − 50) / 10 = 45 triệu/năm.

2. Phương pháp số dư giảm dần có điều chỉnh (DDB Adjusted)

Khấu hao nhanh hơn ở các năm đầu. Áp dụng cho TSCĐ chịu lỗi thời nhanh: máy tính, thiết bị IT, máy móc công nghệ cao.

Công thức: Tỷ lệ khấu hao = (1/Thời gian sử dụng) × Hệ số điều chỉnh

• Hệ số 1.5 nếu thời gian ≤ 4 năm
• Hệ số 2.0 nếu thời gian 5-6 năm
• Hệ số 2.5 nếu thời gian ≥ 7 năm

Điều chỉnh: Các năm cuối chuyển sang đường thẳng nếu khấu hao đường thẳng cao hơn DDB → đảm bảo khấu hao hết giá trị.

3. Phương pháp theo sản lượng (Units of Production)

Áp dụng cho TSCĐ đo bằng đơn vị sản phẩm: khuôn ép, máy in, máy may, máy CNC.

Công thức: Khấu hao mỗi đơn vị = (Nguyên giá − Giá trị thanh lý) / Tổng sản lượng dự kiến cả vòng đời. Khấu hao năm = Sản lượng năm × Khấu hao mỗi đơn vị.

Bảng khung thời gian khấu hao TSCĐ phổ biến

5 lỗi phổ biến khi khấu hao TSCĐ

1. Không đăng ký phương pháp với cơ quan thuế. Trước khi khấu hao, phải đăng ký theo Mẫu 02-ĐKKH/TSCĐ. Quên đăng ký → khấu hao bị loại khi thanh tra.

2. Khấu hao TSCĐ chưa đưa vào sử dụng. Chỉ được khấu hao TSCĐ đã chính thức đưa vào sử dụng. TSCĐ đang lắp đặt, chưa hoạt động không được khấu hao.

3. Thay đổi phương pháp giữa chừng không có lý do. Phương pháp khấu hao phải nhất quán. Muốn đổi phải có lý do chính đáng + thông báo trước với cơ quan thuế.

4. Khấu hao TSCĐ thanh lý. TSCĐ đã thanh lý hoặc ngừng sử dụng không có kế hoạch sử dụng lại trong 12 tháng → ngừng khấu hao.

5. Không trích khấu hao đủ trên TSCĐ đang sử dụng. Có DN cố ý không trích khấu hao để tăng lợi nhuận thuế → bị truy thu thuế khi thanh tra phát hiện.

Câu hỏi thường gặp về khấu hao TSCĐ

DN có được tự chọn thời gian khấu hao trong khung không?

Có. Trong khung quy định (vd Máy móc 5-15 năm), DN tự chọn thời gian phù hợp với điều kiện sử dụng thực tế và đăng ký với cơ quan thuế. Đa số DN chọn ngắn nhất (vd 5 năm) để tăng chi phí được trừ, giảm thuế TNDN. Tuy nhiên cần cân bằng: ngắn quá → chi phí cao bị thanh tra; dài quá → khấu hao thiếu, không phản ánh đúng giá trị.

Mua xe ô tô 9 chỗ trở xuống cho giám đốc, khấu hao thế nào?

Theo Điều 4 Thông tư 96/2015/TT-BTC: chi phí khấu hao ô tô 9 chỗ trở xuống được trừ tối đa trên nguyên giá 1,6 tỷ đồng. Phần vượt 1,6 tỷ KHÔNG được trừ. Ví dụ: mua Mercedes 3 tỷ → khấu hao chỉ tính trên 1,6 tỷ, phần 1,4 tỷ còn lại không được trừ. Lưu ý này cực kỳ quan trọng với DN FDI và DN gia đình.

Khấu hao TSCĐ trong tháng đầu tiên mua tính sao?

Khấu hao bắt đầu tính từ ngày TSCĐ đưa vào sử dụng (không phải ngày mua). Theo Khoản 9 Điều 9 Thông tư 45/2013: nếu đưa vào sử dụng từ ngày 1-15 của tháng → tính khấu hao tròn tháng đó. Đưa vào sử dụng từ ngày 16-31 → bắt đầu tính khấu hao tháng kế tiếp.

TSCĐ thuê tài chính có khấu hao không?

Có. TSCĐ thuê tài chính (lease) được hạch toán như TSCĐ tự có (theo Chuẩn mực VAS 06 và IFRS 16). Bên thuê tài chính trích khấu hao trên nguyên giá hợp đồng + chi phí phụ thuộc. Bên cho thuê tài chính không trích khấu hao (vì đã chuyển quyền cho bên thuê).

Có thể khấu hao một lần toàn bộ TSCĐ không?

Chỉ trong trường hợp đặc biệt: TSCĐ có nguyên giá dưới ngưỡng (30 triệu) → hạch toán vào CCDC, phân bổ dần (không khấu hao theo Thông tư 45). TSCĐ đặc biệt như giàn khoan đầu tư cho dự án 1 lần, sau dự án giải thể → có thể khấu hao theo phương pháp đặc biệt được duyệt bởi cơ quan thuế.

Khấu hao theo VAS có khác với IFRS không?

Có. VAS theo Thông tư 200/2014 cho phép 3 phương pháp (đường thẳng, số dư giảm dần, sản lượng). IFRS (IAS 16) thêm: phương pháp đơn vị sản lượng + định kỳ review thời gian sử dụng và giá trị thanh lý. DN FDI báo cáo IFRS cần lưu ý review hàng năm, có thể dẫn đến điều chỉnh khấu hao. iGlobal hỗ trợ chuyển đổi báo cáo VAS-IFRS cho DN FDI.

Tham khảo thêm:

• Dịch vụ kế toán trọn gói iGlobal
• Công cụ tính thuế TNDN