BHXH Bắt Buộc 2026: Mức Đóng Mới và Lưu Ý Quan Trọng Cho Doanh Nghiệp

Mức đóng BHXH bắt buộc năm 2026 là 32% tiền lương làm căn cứ đóng, trong đó người lao động đóng 10,5% và người sử dụng lao động đóng 21,5% theo Luật BHXH 2024 (hiệu lực từ 1/7/2025). Từ ngày 1/7/2026, mức lương tối đa làm căn cứ đóng tăng lên 50,6 triệu đồng/tháng do lương cơ sở tăng lên 2,53 triệu đồng theo Nghị định 161/2026/NĐ-CP.

Nhiều doanh nghiệp hiểu sai quy định, đặc biệt về các thay đổi từ Luật BHXH 2024 và mức phạt vi phạm mới — chậm đóng 0,03%/ngày cộng phạt hành chính tối đa 150 triệu đồng. Bài viết này cung cấp đầy đủ bảng tỷ lệ, mức lương sàn-trần, quy trình thực hiện và những lưu ý pháp lý quan trọng nhất dành cho kế toán và bộ phận nhân sự doanh nghiệp năm 2026.

BHXH bắt buộc 2026 là gì và ai phải tham gia?

BHXH bắt buộc là hình thức bảo hiểm xã hội do Nhà nước tổ chức, người lao động và người sử dụng lao động bắt buộc phải tham gia theo quy định của pháp luật — không có lựa chọn từ chối. Theo Luật BHXH 2024 (Luật số 41/2024/QH15), các đối tượng sau đây phải tham gia BHXH bắt buộc:

Nhóm người lao động bắt buộc tham gia:

• Người có hợp đồng lao động (HĐLĐ) từ đủ 1 tháng trở lên, bao gồm HĐLĐ xác định thời hạn và không xác định thời hạn
• Cán bộ, công chức, viên chức; sĩ quan, hạ sĩ quan, chiến sĩ quân đội, công an
• Người quản lý doanh nghiệp, người quản lý điều hành hợp tác xã hưởng tiền lương
• Người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, phường, thị trấn

Điểm mới từ Luật BHXH 2024: Chủ hộ kinh doanh có thuê lao động và người lao động của hộ kinh doanh cũng thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc — lộ trình áp dụng tùy theo loại hộ kinh doanh (kê khai thuế từ 1/1/2026, hộ khoán từ 1/1/2029).

Người sử dụng lao động bao gồm: doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh, tổ hợp tác, tổ chức khác, cá nhân có thuê mướn và sử dụng lao động theo hợp đồng lao động đều phải tham gia BHXH cho người lao động của mình.

Căn cứ pháp lý: Điều 2 Luật BHXH 2024; Điều 2 Luật Việc làm 2025.

Bảng tỷ lệ đóng BHXH bắt buộc năm 2026 chi tiết

Tổng tỷ lệ đóng BHXH bắt buộc, BHYT và BHTN năm 2026 là 32% tiền lương làm căn cứ đóng, trong đó người sử dụng lao động (doanh nghiệp) gánh 21,5% và người lao động 10,5%. Dưới đây là bảng phân bổ chi tiết:

Loại bảo hiểm	Người lao động	Người sử dụng lao động	Tổng	Căn cứ pháp lý
BHXH — Hưu trí & Tử tuất	8%	14%	22%	Điều 33, 34 Luật BHXH 2024
BHXH — Ốm đau & Thai sản	0%	3%	3%	Điều 33 Luật BHXH 2024
Bảo hiểm y tế (BHYT)	1,5%	3%	4,5%	Điều 6 NĐ 188/2025/NĐ-CP
Bảo hiểm thất nghiệp (BHTN)	1%	1%	2%	Điều 33 Luật Việc làm 2025
BHTNLĐ – Bệnh nghề nghiệp	0%	0,5%	0,5%	Điều 43 NĐ 158/2025/NĐ-CP
TỔNG CỘNG	10,5%	21,5%	32%

Ví dụ thực tế: Nhân viên lương 15 triệu đồng/tháng tại TP.HCM (Vùng I): Người lao động đóng 15.000.000 × 10,5% = 1.575.000 đồng/tháng. Doanh nghiệp đóng thêm 15.000.000 × 21,5% = 3.225.000 đồng/tháng. Tổng chi phí BHXH cho 1 nhân viên: 4.800.000 đồng/tháng.

Lưu ý: Doanh nghiệp hoạt động trong ngành nghề nguy cơ cao về tai nạn lao động có thể được giảm mức đóng BHTNLĐ-BNN xuống 0,3% nếu đủ điều kiện theo Nghị định 158/2025/NĐ-CP.

Mức lương tối thiểu và tối đa đóng BHXH 2026 là bao nhiêu?

Tiền lương làm căn cứ đóng BHXH không được thấp hơn mức lương tối thiểu vùng và không được cao hơn 20 lần lương cơ sở. Năm 2026 có hai mốc thay đổi quan trọng:

Mức lương tối thiểu vùng từ 1/1/2026 (Nghị định 293/2025/NĐ-CP)

Vùng	Địa bàn tiêu biểu	Mức 2025	Mức 2026	Tăng
Vùng I	TP.HCM, Hà Nội, Đồng Nai, Bình Dương, Vũng Tàu	4.960.000 đ	5.310.000 đ	+350.000 đ
Vùng II	Hải Phòng, Cần Thơ, một số huyện TP.HCM/Hà Nội	4.410.000 đ	4.730.000 đ	+320.000 đ
Vùng III	Các tỉnh, thành phố còn lại	3.860.000 đ	4.140.000 đ	+280.000 đ
Vùng IV	Các vùng còn lại	3.450.000 đ	3.700.000 đ	+250.000 đ

Mức lương tối đa đóng BHXH năm 2026

Mức lương tối đa đóng BHXH bắt buộc = 20 × lương cơ sở. Năm 2026 có hai giai đoạn:

• Từ 1/1/2026 đến 30/6/2026: 20 × 2.340.000 đ = 46.800.000 đ/tháng
• Từ 1/7/2026 trở đi: 20 × 2.530.000 đ = 50.600.000 đ/tháng (theo Nghị định 161/2026/NĐ-CP)

Lưu ý quan trọng: Nếu mức lương thực tế của nhân viên cao hơn 50,6 triệu đồng/tháng (từ 1/7/2026), doanh nghiệp chỉ phải đóng BHXH trên mức trần 50,6 triệu — phần vượt không phải đóng.

Những thay đổi quan trọng từ Luật BHXH 2024 doanh nghiệp cần biết

Luật BHXH 2024 (có hiệu lực từ 1/7/2025) không thay đổi tỷ lệ đóng nhưng mang đến nhiều thay đổi lớn về quyền lợi và nghĩa vụ mà mọi doanh nghiệp cần nắm rõ để tránh tranh chấp lao động và sai sót kế toán.

1. Giảm năm đóng tối thiểu hưởng lương hưu từ 20 năm xuống 15 năm
Người lao động chỉ cần đóng BHXH đủ 15 năm (thay vì 20 năm) là có thể hưởng lương hưu khi đủ tuổi nghỉ hưu. Điều này khuyến khích người lao động gắn bó lâu dài và không rút BHXH một lần.

2. Hạn chế rút BHXH một lần
Người lao động tham gia BHXH từ sau 1/7/2025 chỉ được rút BHXH một lần đối với phần đóng vào trước thời điểm luật có hiệu lực. Phần đóng từ 1/7/2025 trở đi không được rút một lần, trừ các trường hợp đặc biệt (ra nước ngoài định cư, mắc bệnh hiểm nghèo, đủ tuổi hưu nhưng không đủ năm đóng).

3. Bổ sung trợ cấp hưu trí xã hội
Người từ đủ 75 tuổi không có lương hưu và không có thu nhập ổn định được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội. Người thuộc hộ nghèo, cận nghèo được hưởng từ đủ 70 tuổi. Đây là chính sách an sinh do ngân sách nhà nước chi trả, không ảnh hưởng đến nghĩa vụ đóng BHXH của doanh nghiệp.

4. Thay đổi chế độ ốm đau dài ngày
Thời gian nghỉ ốm đau dài ngày được tính theo thời gian đóng BHXH: đóng dưới 15 năm được nghỉ 30 ngày/năm; đóng từ 15 đến 30 năm được nghỉ 40 ngày/năm; đóng từ 30 năm trở lên được nghỉ 60 ngày/năm. Trước đây, quy định cho phép nghỉ đến 180 ngày không phân biệt thời gian đóng.

5. Người tham gia tự nguyện được hưởng trợ cấp thai sản
Theo Luật BHXH 2024, người tham gia BHXH tự nguyện (không phải bắt buộc) được hưởng trợ cấp thai sản 2 triệu đồng/con khi sinh con, do ngân sách nhà nước bảo đảm. Điều này tác động đến lao động tự do, freelancer hoặc người kinh doanh cá nhân trong hệ sinh thái nhân sự của doanh nghiệp.

Mức phạt vi phạm BHXH 2026: chậm đóng và trốn đóng bị xử lý thế nào?

Từ 1/7/2025, mức xử phạt hành vi chậm đóng và trốn đóng BHXH đã được tăng nặng đáng kể. Doanh nghiệp vi phạm có thể bị phạt hành chính đồng thời với lãi chậm đóng theo ngày, không có giới hạn thời gian tính lãi.

Chậm đóng BHXH

• Phạt hành chính: 24% – 30% số tiền chậm đóng, tối đa 150 triệu đồng
• Lãi chậm đóng: 0,03%/ngày tính trên số tiền và số ngày chậm (tính từ ngày phải đóng đến ngày thực nộp)
• Ví dụ: Doanh nghiệp 10 nhân viên, tổng BHXH phải đóng 30 triệu đồng/tháng, chậm đóng 90 ngày: Lãi = 30.000.000 × 0,03% × 90 = 810.000 đồng. Phạt hành chính thêm 24-30% = 7,2 – 9 triệu đồng

Trốn đóng BHXH (sau 60 ngày không khắc phục)

• Phạt hành chính: 50 – 75 triệu đồng đối với tổ chức (doanh nghiệp)
• Trách nhiệm hình sự: Theo Điều 216 Bộ luật Hình sự, trốn đóng BHXH từ 200 triệu đồng trở lên hoặc cho từ 10 người lao động trở lên có thể bị phạt tù đến 7 năm
• Hậu quả bổ sung: Bị công khai tên trên cổng thông tin của cơ quan BHXH, ảnh hưởng uy tín doanh nghiệp khi đấu thầu và tiếp cận vốn vay

Kê khai thiếu lao động hoặc lương thấp hơn thực tế

Đây là vi phạm phổ biến nhất hiện nay. Mức phạt: từ 5 – 10 triệu đồng/người đối với hành vi không khai báo người lao động tham gia BHXH; buộc nộp bổ sung số tiền BHXH còn thiếu cộng toàn bộ lãi chậm đóng.

Quy trình thực hiện BHXH bắt buộc cho doanh nghiệp năm 2026

Doanh nghiệp mới thành lập phải đăng ký BHXH trong vòng 30 ngày kể từ ngày có người lao động. Dưới đây là quy trình thực hiện từng bước:

Bước 1: Đăng ký tham gia lần đầu (doanh nghiệp mới)
Nộp hồ sơ tại cơ quan BHXH cấp quận/huyện hoặc qua Cổng dịch vụ công quốc gia. Hồ sơ gồm: Tờ khai tham gia BHXH (Mẫu TK1-TS), danh sách người lao động (Mẫu D02-LT), bản sao HĐLĐ của từng người lao động.

Bước 2: Báo tăng lao động hàng tháng
Khi có người lao động mới, doanh nghiệp phải báo tăng trong tháng phát sinh (nộp Mẫu D02-LT) và đóng BHXH từ tháng đó. Nộp qua phần mềm kê khai BHXH hoặc cổng ibhxh.vss.gov.vn.

Bước 3: Đóng BHXH hàng tháng
Thời hạn: chậm nhất ngày cuối cùng của tháng phải đóng. Phương thức: chuyển khoản vào tài khoản Cơ quan BHXH quận/huyện. Nội dung chuyển khoản ghi rõ: tên doanh nghiệp, mã số BHXH, tháng đóng, số tiền từng loại bảo hiểm.

Bước 4: Báo giảm lao động khi có người nghỉ việc
Nộp Mẫu D02-LT (báo giảm) trong tháng người lao động chấm dứt HĐLĐ. Cấp Sổ BHXH và chốt sổ cho người lao động trong vòng 14 ngày kể từ ngày chấm dứt hợp đồng.

Bước 5: Nộp báo cáo theo định kỳ
Quyết toán BHXH theo tháng hoặc quý (tùy quy định từng cơ quan BHXH địa phương). Đối chiếu số liệu với cơ quan BHXH trước ngày 25 tháng cuối quý.

Lưu ý quan trọng cho doanh nghiệp FDI tại TP.HCM

Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) phải tuân thủ đầy đủ quy định BHXH Việt Nam, bao gồm cả lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam từ đủ 1 năm trở lên. Cụ thể:

• Lao động nước ngoài: Người nước ngoài có Giấy phép lao động hoặc Chứng chỉ hành nghề tại Việt Nam, có HĐLĐ từ 12 tháng trở lên phải tham gia BHXH bắt buộc theo mức đóng như lao động Việt Nam (kể từ 1/12/2018 theo Nghị định 143/2018/NĐ-CP)
• Người có hợp đồng lao động ở nước ngoài: Nếu vẫn đang hưởng lương từ công ty nước ngoài và làm việc tại chi nhánh/văn phòng tại Việt Nam, tình trạng BHXH phụ thuộc vào điều ước quốc tế giữa Việt Nam và quốc gia sở tại
• Kiểm tra thanh tra: Cục Thuế TP.HCM và cơ quan BHXH TP.HCM thường xuyên phối hợp thanh tra chéo để phát hiện trường hợp khai thiếu lao động hoặc khai lương đóng BHXH thấp hơn thực tế
• Ảnh hưởng đến kiểm toán: Sai sót BHXH là điểm kiểm tra bắt buộc trong kiểm toán báo cáo tài chính doanh nghiệp FDI — đặc biệt phần nợ phải trả ngắn hạn và chi phí nhân viên

Câu Hỏi Thường Gặp Về BHXH Bắt Buộc 2026

Mức đóng BHXH bắt buộc năm 2026 là bao nhiêu phần trăm?

Tổng mức đóng là 32% tiền lương làm căn cứ đóng: người lao động đóng 10,5% (BHXH 8% + BHYT 1,5% + BHTN 1%), người sử dụng lao động đóng 21,5% (BHXH 17% + BHYT 3% + BHTN 1% + BHTNLĐ-BNN 0,5%). Căn cứ: Điều 33, 34 Luật BHXH 2024, Nghị định 188/2025/NĐ-CP, Nghị định 158/2025/NĐ-CP.

Lương tối thiểu đóng BHXH tại TP.HCM năm 2026 là bao nhiêu?

TP.HCM thuộc Vùng I, mức lương tối thiểu từ 1/1/2026 là 5.310.000 đồng/tháng theo Nghị định 293/2025/NĐ-CP (tăng 350.000 đồng so với năm 2025). Đây là mức sàn để tính tiền lương đóng BHXH — lương làm căn cứ đóng không được thấp hơn mức này. Nếu khai thấp hơn, doanh nghiệp bị phạt từ 5-10 triệu đồng/người lao động.

Doanh nghiệp mới thành lập phải đăng ký BHXH trong bao nhiêu ngày?

Doanh nghiệp mới phải đăng ký tham gia BHXH và đóng bảo hiểm cho người lao động trong vòng 30 ngày kể từ ngày ký hợp đồng lao động đầu tiên. Hồ sơ nộp tại cơ quan BHXH quận/huyện nơi đặt trụ sở hoặc qua cổng dịch vụ công ibhxh.vss.gov.vn. Nếu quá hạn, toàn bộ thời gian chưa đóng bị tính lãi chậm đóng 0,03%/ngày.

Luật BHXH 2024 có thay đổi tỷ lệ đóng so với trước không?

Không. Luật BHXH 2024 (hiệu lực từ 1/7/2025) giữ nguyên tỷ lệ đóng 32% như các năm trước. Thay đổi quan trọng là: (1) giảm năm đóng tối thiểu hưởng lương hưu từ 20 xuống 15 năm; (2) hạn chế rút BHXH một lần đối với phần đóng từ 1/7/2025; (3) bổ sung trợ cấp hưu trí xã hội cho người từ 75 tuổi; (4) thay đổi chế độ ốm đau dài ngày theo thời gian đóng.

Tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bao gồm những khoản nào?

Tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bao gồm: tiền lương cơ bản, các khoản phụ cấp (phụ cấp chức vụ, thâm niên, trách nhiệm, thu hút, khu vực), các khoản bổ sung xác định được mức tiền cụ thể và ghi trong HĐLĐ. Không tính vào căn cứ đóng: thưởng, tiền ăn giữa ca, hỗ trợ nhà ở, xăng xe, điện thoại, đi lại và các khoản hỗ trợ có tính chất không thường xuyên. Căn cứ: Điều 89 Luật BHXH 2024.

Có thể đóng BHXH trên mức lương thực tế cao hơn mức sàn không?

Có. Pháp luật không giới hạn mức lương đóng BHXH tối thiểu nhưng quy định mức tối đa (20 lần lương cơ sở). Doanh nghiệp và người lao động có thể thỏa thuận đóng BHXH trên mức lương thực tế (trong giới hạn tối đa) để người lao động được hưởng lương hưu và các chế độ cao hơn. Đây là quyền lợi, không phải nghĩa vụ bắt buộc thêm.