BHXH Bắt Buộc 2026: Mức Đóng Mới, Đối Tượng Và Lưu Ý Quan Trọng

Tổng tỷ lệ đóng BHXH bắt buộc năm 2026 là 32% tiền lương làm căn cứ đóng, trong đó người lao động đóng 10,5% và doanh nghiệp đóng 21,5% — theo quy định của Luật BHXH 2024 (số 41/2024/QH15), có hiệu lực từ 01/7/2025. Tỷ lệ này không thay đổi so với 2025, nhưng nhiều quy định khác đã được cập nhật quan trọng.

Ba điểm thay đổi lớn nhất năm 2026: (1) Mức tham chiếu thay thế hoàn toàn “mức lương cơ sở” — từ 01/7/2026 tăng lên 2,53 triệu đồng/tháng, trần đóng tối đa lên 50,6 triệu/tháng; (2) Chủ hộ kinh doanh bắt buộc tham gia BHXH từ 01/7/2026; (3) Lãi chậm đóng tăng lên 0,03%/ngày (từ 30/11/2025) — cao hơn đáng kể so với quy định trước đây. Xem thêm hướng dẫn chi tiết về Chi Phí Kế Toán – Kiểm Toán Cho Doanh Nghiệp FDI Tại Việt Nam 2026 để hiểu rõ cách hạch toán và quản lý chi phí lao động tổng thể.

Bài viết tổng hợp đầy đủ bảng tỷ lệ đóng chi tiết, ví dụ tính tiền thực tế, mức phạt vi phạm và các lưu ý quan trọng giúp kế toán và giám đốc doanh nghiệp tại TP.HCM tuân thủ đúng quy định năm 2026.

BHXH Bắt Buộc Là Gì? Căn Cứ Pháp Lý Năm 2026

BHXH bắt buộc là hình thức bảo hiểm xã hội do Nhà nước tổ chức bắt buộc đối với người lao động và người sử dụng lao động, đảm bảo quyền lợi khi ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, hưu trí và tử tuất (Điều 3 Luật BHXH 2024). Từ 01/7/2025, toàn bộ hệ thống BHXH bắt buộc được nâng cấp theo Luật BHXH 2024 (số 41/2024/QH15) thay thế Luật BHXH 2014.

Hệ thống văn bản pháp lý điều chỉnh BHXH bắt buộc năm 2026:

• Luật BHXH 2024 (số 41/2024/QH15) — khung pháp lý chính, hiệu lực từ 01/7/2025
• Nghị định 58/2020/NĐ-CP — mức đóng vào quỹ tai nạn lao động — bệnh nghề nghiệp (TNLĐ-BNN)
• Nghị định 143/2018/NĐ-CP — BHXH bắt buộc cho lao động nước ngoài tại Việt Nam
• Nghị định 161/2026/NĐ-CP — quy định mức tham chiếu 2,53 triệu đồng từ 01/7/2026
• Nghị định 12/2022/NĐ-CP — xử phạt vi phạm hành chính về BHXH, BHYT, BHTN
• Luật Việc làm 2025 — điều chỉnh bảo hiểm thất nghiệp (BHTN), hiệu lực 01/01/2026

BHXH bắt buộc bao gồm 5 chế độ: ốm đau, thai sản, tai nạn lao động — bệnh nghề nghiệp, hưu trí, tử tuất. Cơ quan BHXH thu đồng thời BHYT (4,5%) và BHTN (2%) cùng một lúc, đưa tổng tỷ lệ lên 32% tiền lương.

Ai Phải Tham Gia BHXH Bắt Buộc Năm 2026?

Từ năm 2026, Luật BHXH 2024 mở rộng thêm 2 nhóm đối tượng bắt buộc: chủ hộ kinh doanh cá thể (từ 01/7/2026) và lao động part-time có lương ≥ mức tham chiếu (từ 01/7/2025). Đây là thay đổi lớn nhất về đối tượng trong 10 năm qua.

Nhóm 1 — Người lao động Việt Nam (đóng 10,5%):

• Người làm việc theo HĐLĐ không xác định thời hạn hoặc xác định thời hạn từ đủ 1 tháng trở lên
• Cán bộ, công chức, viên chức
• Lao động part-time nếu tiền lương ≥ mức tham chiếu (2,34 triệu/tháng đến 30/6/2026; 2,53 triệu từ 01/7/2026) — quy định mới từ 01/7/2025
• Người học nghề, thực tập sinh hưởng lương từ 60% mức tham chiếu trở lên

Nhóm 2 — Người sử dụng lao động (đóng 21,5%):

• Doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ chức có thuê lao động theo HĐLĐ
• Hộ kinh doanh cá thể có thuê lao động; cá nhân có ký HĐLĐ

Nhóm 3 — Đối tượng tham gia độc lập (mới theo Luật BHXH 2024):

• Chủ hộ kinh doanh cá thể có đăng ký kinh doanh và nộp thuế → bắt buộc từ 01/7/2026 (sau 1 năm chuẩn bị)
• Người quản lý doanh nghiệp, thành viên HĐQT, kiểm soát viên không hưởng tiền lương từ doanh nghiệp

Lưu ý cho doanh nghiệp FDI: Lao động nước ngoài có giấy phép lao động còn hiệu lực và HĐLĐ từ 12 tháng trở lên thuộc diện BHXH bắt buộc theo Nghị định 143/2018/NĐ-CP với tỷ lệ đóng riêng 30% (xem chi tiết tại mục dưới). Tham khảo thêm Lịch Trình Kiểm Toán BCTC: Khi Nào Ký Hợp Đồng Là Tốt Nhất? để nắm rõ toàn bộ nghĩa vụ pháp lý của doanh nghiệp FDI tại Việt Nam.

Bảng Tỷ Lệ Đóng BHXH Bắt Buộc 2026 — Chi Tiết Từng Quỹ

Tổng tỷ lệ đóng BHXH, BHYT, BHTN năm 2026 cho lao động Việt Nam là 32% tiền lương làm căn cứ đóng: người lao động 10,5%, doanh nghiệp 21,5%. Tỷ lệ này không thay đổi so với 2025.

Quỹ Bảo Hiểm	Người Lao Động	Doanh Nghiệp	Tổng
BHXH — Ốm đau, thai sản	0%	3%	3%
BHXH — Tai nạn LĐ, bệnh nghề nghiệp	0%	0,5%	0,5%
BHXH — Hưu trí, tử tuất	8%	14%	22%
Bảo hiểm Y tế (BHYT)	1,5%	3%	4,5%
Bảo hiểm Thất nghiệp (BHTN)	1%	1%	2%
TỔNG	10,5%	21,5%	32%

Lưu ý: Doanh nghiệp hoạt động trong ngành nghề có nguy cơ cao về TNLĐ-BNN, đáp ứng điều kiện theo Điều 5 Nghị định 58/2020/NĐ-CP, được giảm quỹ TNLĐ-BNN từ 0,5% xuống 0,3%.

Ví dụ tính tiền thực tế — nhân viên lương 15 triệu đồng/tháng:

• Người lao động đóng: 15.000.000 × 10,5% = 1.575.000 đồng/tháng (trừ trực tiếp vào lương)
• Doanh nghiệp đóng thêm: 15.000.000 × 21,5% = 3.225.000 đồng/tháng (chi phí riêng của DN)
• Tổng nộp cơ quan BHXH: 4.800.000 đồng/tháng
• Chi phí thực tế để có 1 nhân sự lương 15 triệu: 18.225.000 đồng/tháng

Mức Tham Chiếu BHXH 2026 Thay Đổi Như Thế Nào?

Từ 01/7/2026, mức tham chiếu BHXH tăng từ 2,34 triệu lên 2,53 triệu đồng/tháng theo Nghị định 161/2026/NĐ-CP, kéo theo trần đóng BHXH tối đa tăng từ 46,8 triệu lên 50,6 triệu đồng/tháng.

Giai đoạn	Mức tham chiếu	Sàn đóng (tối thiểu)	Trần đóng (tối đa = ×20)
01/7/2025 – 30/6/2026	2.340.000 đ	2.340.000 đ	46.800.000 đ
Từ 01/7/2026	2.530.000 đ	2.530.000 đ	50.600.000 đ

Tiền lương làm căn cứ đóng BHXH (theo Điều 30 Luật BHXH 2024) gồm: lương chính theo chức danh/công việc ghi trong HĐLĐ; các phụ cấp lương xác định được mức tiền cụ thể và thường xuyên.

Không tính vào căn cứ đóng BHXH: tiền thưởng; tiền ăn ca, ăn giữa ca; hỗ trợ xăng xe, điện thoại, nhà ở (nếu không ghi trong HĐLĐ như khoản lương cố định); các khoản không xác định được mức tiền cụ thể.

Cảnh báo quan trọng: Doanh nghiệp tách lương thành “lương cơ bản thấp + nhiều phụ cấp cao” để giảm BHXH là vi phạm phổ biến đang bị cơ quan BHXH TP.HCM tăng cường thanh tra và truy thu hồi tố năm 2026. Nếu bị phát hiện, doanh nghiệp phải nộp bù toàn bộ tiền BHXH chênh lệch kèm lãi và phạt.

Quy Trình Đăng Ký Và Nộp BHXH Cho Doanh Nghiệp 2026

Doanh nghiệp mới phải đăng ký BHXH và báo tăng lao động trong vòng 30 ngày kể từ khi có lao động đầu tiên theo Điều 97 Luật BHXH 2024. Không đăng ký đúng hạn bị phạt từ 500.000–1.000.000 đồng/người theo Nghị định 12/2022/NĐ-CP.

Bước 1 — Đăng ký tham gia BHXH lần đầu:

• Nộp hồ sơ tại cơ quan BHXH quận/huyện nơi đặt trụ sở chính hoặc qua dichvucong.gov.vn
• Hồ sơ: Tờ khai TK1-TS; bản sao Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp; danh sách lao động kèm HĐLĐ
• BHXH TP.HCM: 108 Bà Huyện Thanh Quan, Quận 3 — Hotline 1900.9068
• Thời gian xử lý: 5 ngày làm việc

Bước 2 — Báo tăng khi có nhân viên mới:

• Trong vòng 30 ngày từ ngày ký HĐLĐ hoặc ngày đầu đi làm
• Nộp Mẫu D02-LT (danh sách lao động tham gia BHXH) qua phần mềm kế toán hoặc VssID

Bước 3 — Nộp tiền BHXH hàng tháng:

• Hạn nộp: trước ngày cuối tháng đóng (ví dụ: tháng 6/2026 phải nộp trước 30/6/2026)
• Chuyển khoản ngân hàng, nộp qua VssID, hoặc nộp trực tiếp tại cơ quan BHXH
• Chậm dù 1 ngày đã tính lãi 0,03%/ngày kể từ 30/11/2025

Bước 4 — Báo giảm khi nhân viên nghỉ việc:

• Trong 30 ngày từ ngày chấm dứt HĐLĐ; nộp Mẫu D02-LT có ghi ngày nghỉ
• Chốt và trả sổ BHXH cho nhân viên ngay ngày cuối làm việc

Phạt Chậm Đóng Và Trốn Đóng BHXH 2026 — Mức Phạt Cụ Thể

Từ ngày 30/11/2025, lãi chậm đóng BHXH là 0,03%/ngày trên số tiền và số ngày chậm — cộng thêm phạt hành chính 24–30% số tiền phải đóng theo Nghị định 12/2022/NĐ-CP. Xem thêm bài về Lịch Trình Kiểm Toán BCTC: Khi Nào Ký Hợp Đồng Là Tốt Nhất? để so sánh với các khoản phạt thuế khác.

Hành vi vi phạm	Phạt (cá nhân)	Phạt (tổ chức = ×2)
Chậm đóng BHXH, BHYT, BHTN	24–30% số tiền + lãi 0,03%/ngày	Tối đa 75 triệu đồng
Đóng thiếu số lao động hoặc thiếu tiền	24–30% số tiền thiếu	Tối đa 75 triệu đồng
Trốn đóng BHXH	50–75 triệu đồng	100–150 triệu đồng
Không đăng ký khi có lao động	10–20 triệu đồng	20–40 triệu đồng
Không chốt sổ BHXH khi NLĐ nghỉ việc	1–2 triệu đồng/người	2–4 triệu đồng/người

Truy cứu trách nhiệm hình sự (Điều 216 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi 2017): Trốn đóng BHXH từ 200 triệu đồng trở lên hoặc cho từ 10 người lao động trở lên có thể bị phạt tiền 200 triệu – 1 tỷ đồng, hoặc phạt tù 6 tháng – 7 năm.

Ví dụ tính phạt: Doanh nghiệp có quỹ lương BHXH 100 triệu/tháng, chậm nộp 45 ngày:
— Lãi: 100.000.000 × 0,03% × 45 = 1.350.000 đồng
— Phạt hành chính (24%): 100.000.000 × 24% = 24.000.000 đồng
— Tổng thiệt hại: ~25,35 triệu đồng chỉ vì chậm 1,5 tháng

Lưu ý kế toán: Tiền lãi chậm đóng BHXH không được tính vào chi phí hợp lý khi quyết toán thuế TNDN (theo Công văn 3690/TCT-CS của Tổng cục Thuế). Doanh nghiệp vừa mất tiền phạt, vừa phải nộp thêm thuế TNDN 20% trên khoản chi phí này.

BHXH Cho Lao Động Nước Ngoài — Quy Định Đặc Biệt Cho Doanh Nghiệp FDI

Lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam đóng BHXH tổng 30% tiền lương (người lao động 9,5% + doanh nghiệp 20,5%), không tham gia BHTN từ 01/01/2026 theo Luật Việc làm 2025 và Nghị định 143/2018/NĐ-CP.

Loại bảo hiểm	NLĐ nước ngoài	Doanh nghiệp	Tổng
BHXH (hưu trí, tử tuất, ốm đau, thai sản, TNLĐ-BNN)	8%	17,5%	25,5%
Bảo hiểm Y tế (BHYT)	1,5%	3%	4,5%
Bảo hiểm Thất nghiệp (BHTN)	Không áp dụng từ 01/01/2026 (Luật Việc làm 2025)
TỔNG	9,5%	20,5%	30%

Điều kiện lao động nước ngoài phải đóng BHXH bắt buộc:

1. Có giấy phép lao động, chứng chỉ hành nghề hoặc giấy phép hành nghề do cơ quan Việt Nam cấp còn hiệu lực
2. Có HĐLĐ xác định thời hạn từ đủ 12 tháng trở lên hoặc HĐLĐ không xác định thời hạn với tổ chức, cá nhân Việt Nam

Không phải đóng BHXH khi: di chuyển nội bộ doanh nghiệp (intracompany transfer); đã đủ tuổi hưởng lương hưu theo pháp luật nước sở tại; làm việc theo HĐLĐ dưới 12 tháng.

Quyền lợi đặc biệt — hoàn trả BHXH một lần: Lao động nước ngoài khi hết hợp đồng, hết phép cư trú hoặc ra nước ngoài định cư có quyền nhận BHXH một lần theo Điều 77 Luật BHXH 2024. Mức hưởng tính bằng số năm đóng × 1,5 tháng mức bình quân tiền lương đóng BHXH (nếu đóng dưới 20 năm).

Câu Hỏi Thường Gặp Về BHXH Bắt Buộc 2026

Mức đóng BHXH tối đa năm 2026 là bao nhiêu?

Từ ngày 01/7/2026, mức tham chiếu tăng lên 2,53 triệu đồng/tháng (Nghị định 161/2026/NĐ-CP), trần đóng BHXH tối đa là 50.600.000 đồng/tháng (20 × 2.530.000). Người lao động đóng tối đa: 50,6 triệu × 10,5% = 5.313.000 đồng/tháng. Doanh nghiệp đóng tối đa: 50,6 triệu × 21,5% = 10.879.000 đồng/tháng. Trước 01/7/2026, trần là 46.800.000 đồng (2.340.000 × 20).

Chủ hộ kinh doanh có phải đóng BHXH bắt buộc từ 2026 không?

Có. Theo Luật BHXH 2024 (số 41/2024/QH15), chủ hộ kinh doanh cá thể có đăng ký kinh doanh và nộp thuế bắt buộc tham gia BHXH từ 01/7/2026. Mức đóng tự chọn nhưng tối thiểu bằng mức tham chiếu (2,53 triệu/tháng từ 01/7/2026), tối đa 20 lần mức tham chiếu (50,6 triệu). Chủ hộ kinh doanh chỉ tham gia quỹ hưu trí và tử tuất, không có quỹ ốm đau, thai sản, BHTN. Đây là lần đầu tiên nhóm này bị đưa vào diện bắt buộc theo luật mới.

Doanh nghiệp chậm nộp BHXH 1 tháng bị phạt bao nhiêu?

Từ 30/11/2025, chậm đóng BHXH chịu lãi 0,03%/ngày. Ví dụ: quỹ lương BHXH 100 triệu, chậm 30 ngày → lãi = 100 triệu × 0,03% × 30 = 900.000 đồng. Ngoài ra bị phạt hành chính 24–30% số tiền phải đóng (mức 24% = 24 triệu đồng cho tổ chức). Tổng phạt cho 1 tháng chậm: khoảng 24,9 triệu đồng. Lãi chậm đóng không được trừ vào chi phí hợp lý khi tính thuế TNDN (Công văn 3690/TCT-CS).

Phụ cấp nào không phải đóng BHXH theo quy định 2026?

Theo Điều 30 Luật BHXH 2024, không tính vào căn cứ đóng BHXH: (1) tiền thưởng các loại; (2) tiền ăn ca, ăn giữa ca; (3) hỗ trợ xăng xe, điện thoại, đi lại, nhà ở không ghi trong HĐLĐ như khoản lương cố định; (4) các khoản không xác định được mức tiền cụ thể. Ngược lại, phụ cấp ghi rõ trong HĐLĐ với số tiền cụ thể và thường xuyên ổn định (phụ cấp chức vụ, thâm niên, trách nhiệm cố định) vẫn phải đóng BHXH. Đây là lỗi phổ biến nhất bị truy thu khi thanh tra.

Lao động nước ngoài tại Việt Nam đóng BHXH bao nhiêu phần trăm năm 2026?

Tổng 30%: người lao động 9,5% (BHXH 8% + BHYT 1,5%) và doanh nghiệp 20,5% (BHXH 17,5% + BHYT 3%). Từ 01/01/2026 (Luật Việc làm 2025), lao động nước ngoài không còn đóng BHTN 2%. So với lao động Việt Nam (32%), thấp hơn 2%. Khi hết hợp đồng hoặc rời Việt Nam, lao động nước ngoài có quyền nhận BHXH một lần theo Điều 77 Luật BHXH 2024.

Doanh nghiệp mới thành lập cần đăng ký BHXH trong bao lâu?

Trong vòng 30 ngày kể từ ngày có lao động đầu tiên (Điều 97 Luật BHXH 2024). Không đăng ký đúng hạn bị phạt 500.000–1.000.000 đồng/người (Nghị định 12/2022/NĐ-CP). Với doanh nghiệp FDI tại TP.HCM, hồ sơ nộp tại Bảo hiểm Xã hội TP.HCM (108 Bà Huyện Thanh Quan, Quận 3) hoặc qua dichvucong.gov.vn. Tổng cục Thuế và cơ quan BHXH có hệ thống dữ liệu liên thông từ 2025, nên doanh nghiệp đăng ký thuế mà chưa đăng ký BHXH sẽ bị phát hiện tự động.

Kết Luận

BHXH bắt buộc năm 2026 có nhiều thay đổi quan trọng mà doanh nghiệp và kế toán cần nắm vững: mức tham chiếu tăng lên 2,53 triệu từ 01/7/2026; chủ hộ kinh doanh bắt buộc tham gia lần đầu; lãi chậm đóng 0,03%/ngày; và lao động nước ngoài không còn đóng BHTN từ 01/01/2026. Việc tuân thủ đúng không chỉ tránh phạt mà còn bảo vệ quyền lợi lâu dài của người lao động và uy tín pháp lý của doanh nghiệp.

Nếu doanh nghiệp của bạn cần hỗ trợ rà soát tuân thủ BHXH, kế toán tiền lương, hoặc chuẩn bị hồ sơ kiểm toán báo cáo tài chính, đội ngũ iGlobal sẵn sàng tư vấn miễn phí.