Thuế TNCN Từ Lãi Tiền Gửi Và Lãi Trái Phiếu Doanh Nghiệp 2026: Khi Nào Miễn, Khi Nào Chịu 5%

Lãi tiền gửi tiết kiệm được miễn hoàn toàn thuế thu nhập cá nhân (TNCN), còn lãi trái phiếu doanh nghiệp phải chịu thuế TNCN 5% khấu trừ tại nguồn. Đây là hai khoản thu nhập dễ bị nhầm lẫn nhất đối với nhà đầu tư cá nhân và doanh nghiệp FDI đang huy động vốn qua phát hành trái phiếu tại Việt Nam. Với Luật Thuế thu nhập cá nhân mới (Luật số 109/2025/QH15) có hiệu lực từ 01/7/2026, nhiều doanh nghiệp và nhà đầu tư vẫn chưa rõ khoản nào được giữ nguyên miễn thuế, khoản nào phải khấu trừ ngay khi chi trả. Bài viết dưới đây của iGlobal hệ thống hóa đầy đủ căn cứ pháp lý, cách tính, thủ tục khấu trừ – kê khai và các trường hợp đặc biệt cần lưu ý trong năm 2026.

Lãi tiền gửi tiết kiệm có phải đóng thuế TNCN không?

Không. Lãi tiền gửi tiết kiệm tại ngân hàng, tổ chức tín dụng được Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) cấp phép hoạt động thuộc danh mục thu nhập miễn thuế TNCN theo Điều 4 Luật Thuế TNCN hiện hành và được hướng dẫn chi tiết tại Điều 3 Thông tư 111/2013/TT-BTC.

Khoản miễn thuế này áp dụng cho mọi hình thức gửi tiền có hoàn trả đầy đủ gốc và lãi, bao gồm: tiền gửi không kỳ hạn, tiền gửi có kỳ hạn, tiết kiệm thông thường, chứng chỉ tiền gửi, kỳ phiếu, tín phiếu do tổ chức tín dụng phát hành. Điều kiện bắt buộc là tổ chức nhận tiền gửi phải được NHNN cấp phép hoạt động ngân hàng — nếu cá nhân cho vay hoặc “gửi tiền” cho một công ty, cá nhân khác không phải tổ chức tín dụng, khoản lãi nhận được sẽ không thuộc diện miễn thuế này mà bị xem là thu nhập từ đầu tư vốn, chịu thuế 5%.

Luật Thuế thu nhập cá nhân mới — Luật số 109/2025/QH15, được Quốc hội thông qua ngày 10/12/2025, có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, thay thế Luật Thuế TNCN 2007 — tiếp tục giữ nguyên chính sách miễn thuế đối với lãi tiền gửi ngân hàng. Vì vậy, dù đang có nhiều luồng thông tin trái chiều trên mạng xã hội về việc “sắp đánh thuế lãi tiết kiệm”, đến thời điểm hiện tại chưa có văn bản pháp luật nào quy định đánh thuế khoản thu nhập này.

Do thuộc diện miễn thuế, cá nhân chỉ có thu nhập từ lãi tiền gửi ngân hàng không phải lập tờ khai thuế TNCN, không phải quyết toán thuế cuối năm đối với khoản thu nhập này, và ngân hàng cũng không khấu trừ thuế khi trả lãi.

Lãi trái phiếu doanh nghiệp chịu thuế TNCN bao nhiêu phần trăm?

5% trên tổng số tiền lãi nhận được mỗi lần chi trả, tính trên toàn bộ khoản lãi, không được trừ bất kỳ chi phí đầu tư ban đầu nào. Đây là thuế thu nhập từ đầu tư vốn, quy định tại khoản 3 Điều 3 Luật Thuế TNCN.

Phạm vi áp dụng thuế suất 5% này không chỉ dừng ở trái phiếu doanh nghiệp mà còn bao gồm: lãi từ cho vay cá nhân với cá nhân hoặc tổ chức không phải tín dụng, lãi trả chậm, lãi trả góp phát sinh từ hợp đồng vay, hợp đồng mua trái phiếu, tín phiếu, kỳ phiếu do doanh nghiệp phát hành (không áp dụng cho tín phiếu, kỳ phiếu do chính tổ chức tín dụng phát hành — khoản này vẫn được miễn như đã nêu ở trên).

Ví dụ cụ thể: Ông A mua 1 tỷ đồng trái phiếu doanh nghiệp kỳ hạn 2 năm, lãi suất 10%/năm, trả lãi định kỳ 6 tháng/lần. Mỗi kỳ trả lãi, ông A nhận được 1.000.000.000 × 10% × 6/12 = 50.000.000 đồng lãi gộp. Doanh nghiệp phát hành phải khấu trừ 5% × 50.000.000 = 2.500.000 đồng thuế TNCN trước khi chi trả, ông A thực nhận 47.500.000 đồng và được cấp chứng từ khấu trừ thuế để lưu, đối chiếu khi cần.

Mức thuế suất 5% này cũng tương tự cách tính thuế đối với cổ tức và lợi nhuận sau thuế chưa phân phối được chia cho cá nhân — cả hai đều thuộc nhóm thu nhập từ đầu tư vốn.

Căn cứ pháp lý nào quy định hai mức thuế khác nhau này?

Sự khác biệt giữa “miễn thuế lãi tiền gửi” và “đánh thuế 5% lãi trái phiếu” xuất phát từ việc Luật Thuế TNCN phân loại hai khoản thu nhập này vào hai nhóm hoàn toàn khác nhau, không phải do trái phiếu bị đánh thuế nặng hơn tiền gửi một cách tùy ý.

• Điều 4 Luật Thuế TNCN (thu nhập miễn thuế): liệt kê lãi tiền gửi tại tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, lãi từ hợp đồng bảo hiểm nhân thọ là các khoản được miễn, nhằm khuyến khích dân cư gửi tiền vào hệ thống ngân hàng, ổn định thanh khoản quốc gia.
• Điều 3 Luật Thuế TNCN (thu nhập từ đầu tư vốn): xếp lãi cho vay, lợi tức cổ phần, thu nhập từ góp vốn kinh doanh, cổ tức được chia bằng cổ phiếu và các khoản lãi trái phiếu, tín phiếu, kỳ phiếu (trừ loại miễn thuế của tín dụng) vào nhóm thu nhập từ đầu tư vốn, chịu thuế suất toàn phần 5%.
• Thông tư 111/2013/TT-BTC và Thông tư 92/2015/TT-BTC hướng dẫn chi tiết cách xác định thu nhập tính thuế, thời điểm khấu trừ và trách nhiệm của tổ chức chi trả.
• Thông tư 80/2021/TT-BTC quy định mẫu biểu kê khai: tổ chức khấu trừ thuế từ lãi trái phiếu sử dụng mẫu 06/TNCN và bảng kê 06-1/BK-TNCN.
• Luật số 109/2025/QH15 (Luật Thuế TNCN mới, hiệu lực từ 01/7/2026) không thay đổi nguyên tắc phân loại trên, tiếp tục miễn thuế lãi tiền gửi hợp pháp và giữ thuế suất 5% cho thu nhập đầu tư vốn.

Việc Bộ Tài chính và Tổng cục Thuế duy trì chính sách này trong hơn một thập kỷ qua cho thấy đây là định hướng ổn định dài hạn, không phải quy định tạm thời dễ thay đổi theo từng năm tài chính.

Doanh nghiệp phát hành trái phiếu phải khấu trừ, kê khai thuế như thế nào?

Doanh nghiệp (hoặc công ty chứng khoán, ngân hàng lưu ký làm đại lý thanh toán) phải khấu trừ 5% thuế TNCN ngay tại thời điểm chi trả lãi cho nhà đầu tư cá nhân, trước khi chuyển tiền lãi thực tế. Quy trình gồm các bước:

1. Xác định đối tượng chịu thuế: chỉ khấu trừ đối với nhà đầu tư là cá nhân (cư trú hoặc không cư trú); nhà đầu tư là tổ chức áp dụng quy định thuế TNDN riêng, không thuộc phạm vi bài viết này.
2. Tính số thuế phải khấu trừ: Thuế TNCN = Tổng số lãi chi trả trong kỳ × 5%.
3. Khấu trừ và chi trả: chuyển cho nhà đầu tư số tiền lãi sau khi trừ thuế, đồng thời lập chứng từ khấu trừ thuế TNCN cấp cho cá nhân khi có yêu cầu.
4. Kê khai thuế: tổng hợp số thuế đã khấu trừ trong kỳ vào tờ khai mẫu 06/TNCN theo Thông tư 80/2021/TT-BTC, nộp theo kỳ kê khai thuế GTGT của doanh nghiệp (theo tháng nếu doanh thu năm trước trên 50 tỷ đồng, theo quý nếu thấp hơn).
5. Thời hạn nộp: chậm nhất ngày 20 của tháng sau (kê khai tháng) hoặc ngày 30 của tháng đầu quý sau (kê khai quý), cùng kỳ hạn với tờ khai thuế GTGT theo Luật Quản lý thuế.

Doanh nghiệp FDI phát hành trái phiếu riêng lẻ để huy động vốn từ nhà đầu tư cá nhân trong nước cần đặc biệt lưu ý nghĩa vụ khấu trừ này — bỏ sót sẽ bị truy thu thuế, tính tiền chậm nộp và xử phạt hành chính theo Nghị định 125/2020/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung).

So sánh lãi tiền gửi và lãi trái phiếu doanh nghiệp

Tiêu chí	Lãi tiền gửi tiết kiệm	Lãi trái phiếu doanh nghiệp
Chủ thể phát hành/nhận gửi	Tổ chức tín dụng được NHNN cấp phép	Doanh nghiệp (không phải ngân hàng)
Thuế suất TNCN	0% (miễn thuế)	5% trên tổng lãi nhận được
Thời điểm khấu trừ	Không áp dụng	Ngay khi chi trả lãi mỗi kỳ
Nghĩa vụ kê khai của cá nhân	Không phải kê khai, không quyết toán	Không phải tự kê khai (đã khấu trừ tại nguồn)
Nghĩa vụ của bên chi trả	Không khấu trừ, không kê khai	Khấu trừ 5%, kê khai mẫu 06/TNCN
Căn cứ pháp lý	Điều 4 Luật Thuế TNCN; TT 111/2013/TT-BTC	Điều 3 Luật Thuế TNCN; TT 80/2021/TT-BTC

Những trường hợp đặc biệt cần lưu ý

Trái phiếu Chính phủ và trái phiếu được Chính phủ bảo lãnh áp dụng cùng nguyên tắc thuế suất 5% trên lãi nhận được như trái phiếu doanh nghiệp, vì đây cũng là thu nhập từ đầu tư vốn, không thuộc danh mục miễn thuế lãi tiền gửi ngân hàng.

Chứng chỉ tiền gửi, kỳ phiếu, tín phiếu do chính ngân hàng phát hành — khác với trái phiếu doanh nghiệp — vẫn được miễn thuế TNCN tương tự lãi tiết kiệm, vì bản chất là một hình thức huy động tiền gửi của tổ chức tín dụng, không phải công cụ nợ của doanh nghiệp sản xuất kinh doanh.

Nhà đầu tư nước ngoài (cá nhân không cư trú) nhận lãi trái phiếu doanh nghiệp Việt Nam vẫn chịu thuế 5% theo nguyên tắc thu nhập phát sinh tại Việt Nam — mức thuế suất này áp dụng thống nhất, không phân biệt cá nhân cư trú hay không cư trú vì đây là thuế suất toàn phần cố định, không tính theo biểu lũy tiến. Nếu quốc gia cư trú của nhà đầu tư đã ký Hiệp định tránh đánh thuế hai lần với Việt Nam, cá nhân có thể nộp hồ sơ xin áp dụng ưu đãi theo Hiệp định tại Cục Thuế quản lý trực tiếp đơn vị chi trả thu nhập.

Trường hợp mua bán lại trái phiếu trước hạn (chuyển nhượng trái phiếu): phần chênh lệch giá bán cao hơn giá mua không bị tính vào thu nhập từ đầu tư vốn chịu thuế 5%, mà thuộc diện thu nhập từ chuyển nhượng vốn (áp dụng quy định riêng tương tự thuế TNCN chuyển nhượng chứng khoán), cần tách bạch rõ với phần lãi coupon định kỳ.

Trường hợp nhà đầu tư nhận trái phiếu như một khoản quà tặng hoặc thừa kế từ người khác, phần giá trị trái phiếu được tặng/thừa kế áp dụng quy định riêng về thuế TNCN từ thừa kế, quà tặng, tách biệt với thuế 5% trên lãi coupon phát sinh sau đó.

Câu Hỏi Thường Gặp (FAQ)

Lãi tiền gửi tiết kiệm ngân hàng có phải đóng thuế TNCN không?

Không. Lãi tiền gửi tiết kiệm tại ngân hàng, tổ chức tín dụng được NHNN cấp phép thuộc danh mục thu nhập miễn thuế TNCN theo Điều 4 Luật Thuế TNCN và Điều 3 Thông tư 111/2013/TT-BTC. Luật Thuế TNCN mới (Luật số 109/2025/QH15, hiệu lực từ 01/7/2026) tiếp tục duy trì quy định này. Cá nhân không phải kê khai, không phải quyết toán thuế đối với khoản thu nhập này.

Lãi trái phiếu doanh nghiệp chịu thuế TNCN bao nhiêu phần trăm?

5% trên tổng số tiền lãi nhận được mỗi lần chi trả, không được trừ chi phí mua trái phiếu. Đây là thuế thu nhập từ đầu tư vốn theo khoản 3 Điều 3 Luật Thuế TNCN. Tổ chức phát hành hoặc đơn vị chi trả lãi có trách nhiệm khấu trừ 5% trước khi trả tiền lãi, nộp vào ngân sách nhà nước và cấp chứng từ khấu trừ thuế.

Vì sao lãi tiền gửi được miễn thuế nhưng lãi trái phiếu lại bị đánh thuế?

Vì hai khoản thu nhập này thuộc hai nhóm khác nhau trong Luật Thuế TNCN. Lãi tiền gửi tại tổ chức tín dụng thuộc nhóm thu nhập miễn thuế (khuyến khích gửi tiết kiệm) theo Điều 4. Lãi trái phiếu do doanh nghiệp phát hành được coi là thu nhập từ đầu tư vốn theo Điều 3, chịu thuế suất cố định 5% như cổ tức, lợi nhuận được chia.

Doanh nghiệp phát hành trái phiếu phải khai thuế TNCN đã khấu trừ ở đâu, khi nào?

Kê khai vào tờ khai thuế TNCN mẫu 06/TNCN theo Thông tư 80/2021/TT-BTC, nộp theo tháng hoặc quý cùng kỳ kê khai thuế GTGT. Thời hạn nộp là ngày 20 của tháng sau (kê khai tháng) hoặc ngày 30 của tháng đầu quý sau (kê khai quý).

Lãi từ chứng chỉ tiền gửi, kỳ phiếu, tín phiếu ngân hàng có bị đánh thuế không?

Không, nếu do tổ chức tín dụng được NHNN cấp phép phát hành theo hình thức nhận tiền gửi có hoàn trả đầy đủ gốc và lãi. Các công cụ này được xem như một dạng tiền gửi và được miễn thuế TNCN tương tự lãi tiết kiệm thông thường, khác với trái phiếu doanh nghiệp vẫn chịu thuế 5%.

Nhà đầu tư nước ngoài nhận lãi trái phiếu doanh nghiệp Việt Nam có được miễn hay giảm thuế không?

Cá nhân không cư trú vẫn chịu thuế TNCN 5% trên lãi trái phiếu theo nguyên tắc thu nhập phát sinh tại Việt Nam, vì đây là thuế suất cố định không phân biệt cư trú. Nếu Việt Nam đã ký Hiệp định tránh đánh thuế hai lần với quốc gia cư trú của nhà đầu tư, cá nhân có thể làm hồ sơ xin áp dụng mức thuế ưu đãi hơn theo Hiệp định, nộp tại Cục Thuế quản lý đơn vị chi trả.

Kết luận

Ghi nhớ nguyên tắc cốt lõi: tiền gửi tại ngân hàng được miễn thuế, trái phiếu doanh nghiệp chịu thuế 5% sẽ giúp nhà đầu tư cá nhân ước tính đúng dòng tiền thực nhận, và giúp doanh nghiệp phát hành trái phiếu tránh rủi ro bị truy thu do bỏ sót nghĩa vụ khấu trừ. Với Luật Thuế TNCN mới (Luật số 109/2025/QH15) sắp có hiệu lực từ 01/7/2026, doanh nghiệp FDI và cá nhân đầu tư nên cập nhật sớm để điều chỉnh hợp đồng phát hành, hệ thống kế toán khấu trừ thuế cho phù hợp.