Thuế Tối Thiểu Toàn Cầu 2026: Doanh Nghiệp FDI Cần Biết Gì?

Đội ngũ chuyên gia iGlobal · Cập nhật lần cuối: Tháng 8/2026

Thuế tối thiểu toàn cầu (Global Minimum Tax – GMT) áp dụng thuế suất tối thiểu 15% đối với các tập đoàn đa quốc gia có doanh thu hợp nhất toàn cầu từ 750 triệu EUR trở lên, chính thức có hiệu lực tại Việt Nam từ năm tài chính 2024 theo Nghị quyết 107/2023/QH15 và được hướng dẫn chi tiết bởi Nghị định 236/2025/NĐ-CP. Đây là thay đổi lớn nhất trong chính sách thuế thu hút FDI của Việt Nam trong một thập kỷ qua, ảnh hưởng trực tiếp đến hàng nghìn doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài đang hưởng ưu đãi thuế suất thấp tại các khu công nghiệp, khu công nghệ cao. Bài viết dưới đây phân tích chi tiết đối tượng áp dụng, cách tính, hạn kê khai và giải pháp bù đắp cho doanh nghiệp FDI.

Thuế Tối Thiểu Toàn Cầu Là Gì?

Thuế tối thiểu toàn cầu là cơ chế thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung theo sáng kiến chống xói mòn cơ sở thuế toàn cầu (GloBE) của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), đảm bảo các tập đoàn đa quốc gia lớn phải nộp thuế thực tế tối thiểu 15% trên lợi nhuận tại mỗi quốc gia nơi họ hoạt động. Nếu thuế suất thực tế (Effective Tax Rate – ETR) mà tập đoàn đang nộp tại một quốc gia thấp hơn 15% – thường do hưởng ưu đãi thuế lớn – thì phần chênh lệch sẽ bị thu bổ sung, hoặc bởi chính quốc gia đó, hoặc bởi quốc gia đặt trụ sở công ty mẹ.

Việt Nam là một trong hơn 140 quốc gia và vùng lãnh thổ tham gia khuôn khổ giải pháp Hai trụ cột của OECD. Với đặc thù thu hút FDI bằng ưu đãi thuế suất thấp (10-15%) và miễn giảm dài hạn (2 năm miễn, 4 năm giảm 50%), rất nhiều doanh nghiệp FDI quy mô lớn tại Việt Nam có ETR dưới 15%, đặt ra rủi ro các quốc gia khác (nơi đặt công ty mẹ) sẽ thu phần thuế bổ sung này nếu Việt Nam không tự thu trước. Đây chính là lý do Việt Nam chủ động ban hành cơ chế QDMTT để giữ nguồn thu ngân sách trong nước.

Doanh Nghiệp Nào Phải Áp Dụng Thuế Tối Thiểu Toàn Cầu Tại Việt Nam?

Thuế tối thiểu toàn cầu áp dụng cho công ty thành viên tại Việt Nam của các tập đoàn đa quốc gia (MNE) có doanh thu hợp nhất toàn cầu từ 750 triệu EUR trở lên trong ít nhất 2 trong 4 năm tài chính liền kề trước năm tính thuế, căn cứ theo báo cáo tài chính hợp nhất của công ty mẹ tối cao (Ultimate Parent Entity).

Điều quan trọng cần lưu ý: ngưỡng doanh thu 750 triệu EUR được xét ở cấp độ toàn tập đoàn, không phải doanh thu riêng lẻ của công ty con tại Việt Nam. Nghĩa là một nhà máy FDI quy mô nhỏ hoặc trung bình tại Việt Nam, nếu thuộc một tập đoàn mẹ lớn (ví dụ các tập đoàn điện tử, sản xuất của Hàn Quốc, Nhật Bản, Đài Loan, Singapore), vẫn thuộc phạm vi rà soát thuế tối thiểu toàn cầu dù bản thân doanh nghiệp đó doanh thu chỉ vài trăm tỷ đồng. Ngược lại, doanh nghiệp FDI độc lập hoặc thuộc tập đoàn chưa đạt ngưỡng doanh thu này không bị ảnh hưởng và vẫn áp dụng chính sách thuế TNDN thông thường.

Căn Cứ Pháp Lý Quy Định Thuế Tối Thiểu Toàn Cầu Ở Việt Nam

Ba văn bản pháp lý cốt lõi điều chỉnh thuế tối thiểu toàn cầu tại Việt Nam gồm: Nghị quyết 107/2023/QH15 (khung pháp lý), Nghị định 236/2025/NĐ-CP (hướng dẫn chi tiết) và Nghị định 182/2024/NĐ-CP (giải pháp bù đắp qua Quỹ Hỗ trợ Đầu tư).

• Nghị quyết 107/2023/QH15 (Quốc hội thông qua 29/11/2023): thiết lập cơ chế thuế TNDN bổ sung theo quy định GloBE, áp dụng từ năm tài chính 2024, bao gồm Quy định tổng hợp thu nhập chịu thuế tối thiểu (IIR) và Quy định thuế bổ sung tối thiểu nội địa đạt chuẩn (QDMTT).
• Nghị định 236/2025/NĐ-CP (ban hành 29/8/2025, hiệu lực 15/10/2025): hướng dẫn chi tiết về đối tượng, cách xác định thuế suất thực tế, hồ sơ khai thuế, thời hạn nộp và áp dụng hồi tố cho năm tài chính 2024 trở đi.
• Nghị định 182/2024/NĐ-CP (hiệu lực 31/12/2024): thành lập và quy định quản lý, sử dụng Quỹ Hỗ trợ Đầu tư nhằm bù đắp cho doanh nghiệp bị ảnh hưởng bởi việc thu hẹp ưu đãi thuế do GMT.

Bộ Tài chính và Tổng cục Thuế là cơ quan chủ trì hướng dẫn triển khai, phối hợp với Cục Thuế các tỉnh, thành phố (bao gồm Cục Thuế TP.HCM) để tiếp nhận hồ sơ khai thuế bổ sung từ các doanh nghiệp thuộc diện áp dụng trên địa bàn.

Cách Tính Thuế Tối Thiểu Toàn Cầu: QDMTT Và IIR Là Gì?

Việt Nam áp dụng song song hai cơ chế: QDMTT thu thuế bổ sung ngay tại Việt Nam khi công ty con có ETR dưới 15%, còn IIR buộc công ty mẹ tại Việt Nam nộp thuế bổ sung khi công ty con ở nước ngoài của họ có ETR dưới 15%.

Cách tính cơ bản gồm 3 bước: (1) xác định thu nhập GloBE điều chỉnh của công ty tại từng quốc gia dựa trên báo cáo tài chính hợp nhất; (2) tính thuế suất thực tế (ETR) bằng tổng thuế TNDN đã nộp chia cho thu nhập GloBE điều chỉnh; (3) nếu ETR dưới 15%, tính thuế bổ sung bằng chênh lệch tỷ lệ phần trăm nhân với thu nhập vượt mức miễn trừ (tham khảo thêm cách tính thuế TNDN 2026 chi tiết) (Substance-based Income Exclusion – loại trừ dựa trên yếu tố thực chất như chi phí lương, tài sản hữu hình).

Ví dụ minh họa: một doanh nghiệp FDI tại khu công nghệ cao đang hưởng thuế suất ưu đãi 10% và miễn thuế 4 năm đầu, khiến ETR thực tế chỉ đạt 5%. Theo cơ chế QDMTT, Việt Nam sẽ thu bổ sung phần chênh lệch 10% (15% – 5%) trên thu nhập tính thuế vượt mức miễn trừ, thay vì để quốc gia đặt trụ sở công ty mẹ thu khoản này.

Hạn Nộp Hồ Sơ Khai Thuế Tối Thiểu Toàn Cầu Là Khi Nào?

Doanh nghiệp phải nộp hồ sơ tính thuế QDMTT trong vòng 12 tháng kể từ ngày kết thúc năm tài chính; riêng tờ khai thông tin GloBE (GIR) và hồ sơ IIR có thời hạn 18 tháng cho năm đầu áp dụng và 15 tháng cho các năm tiếp theo.

Với năm tài chính trùng năm dương lịch 2024 (kết thúc 31/12/2024), doanh nghiệp thuộc diện áp dụng phải hoàn tất hồ sơ QDMTT trước 31/12/2025, còn tờ khai thông tin GIR có thể nộp đến giữa năm 2026 do được hưởng thời hạn 18 tháng của năm đầu áp dụng. Theo Nghị định 236/2025/NĐ-CP, các chế tài hành chính về nộp muộn hoặc kê khai sai sót được miễn trong giai đoạn chuyển tiếp, nhưng doanh nghiệp vẫn cần chủ động hoàn thiện hồ sơ đúng thời hạn để tránh rủi ro truy thu khi giai đoạn miễn trừ kết thúc.

Doanh Nghiệp FDI Bị Ảnh Hưởng Thế Nào Bởi Thuế Tối Thiểu Toàn Cầu?

Tác động lớn nhất là các ưu đãi thuế TNDN truyền thống (thuế suất ưu đãi 10%, miễn giảm 2+4, 4+9 năm) bị vô hiệu hóa một phần về mặt kinh tế đối với doanh nghiệp thuộc tập đoàn đạt ngưỡng GMT, vì phần thuế được miễn giảm tại Việt Nam sẽ bị thu bổ sung qua QDMTT hoặc bởi quốc gia khác qua IIR.

Điều này buộc Việt Nam phải chuyển chiến lược thu hút FDI từ “cạnh tranh bằng ưu đãi thuế” sang “cạnh tranh bằng chất lượng thể chế, hạ tầng, nguồn nhân lực và hỗ trợ phi thuế”. Đối với doanh nghiệp FDI đang hoạt động, cần rà soát lại: (1) cơ cấu tập đoàn xem có thuộc ngưỡng 750 triệu EUR không; (2) tính lại ETR thực tế của công ty tại Việt Nam theo phương pháp GloBE; (3) đánh giá tác động dòng tiền khi phần ưu đãi thuế bị thu bổ sung; (4) tìm hiểu điều kiện tiếp cận Quỹ Hỗ trợ Đầu tư để bù đắp.

Quỹ Hỗ Trợ Đầu Tư Theo Nghị Định 182/2024 Bù Đắp Thế Nào Cho Doanh Nghiệp FDI?

Quỹ Hỗ trợ Đầu tư hỗ trợ trực tiếp bằng tiền mặt hoặc bù đắp chi phí (không thông qua giảm nghĩa vụ thuế) cho doanh nghiệp công nghệ cao, dự án R&D, đào tạo nhân lực và nhà đầu tư chiến lược, tối đa 5 năm mỗi dự án.

Đây là giải pháp thay thế cho mô hình ưu đãi thuế bị vô hiệu hóa: thay vì miễn giảm thuế TNDN (vốn sẽ bị GMT thu lại), Chính phủ hỗ trợ chi phí đào tạo lao động, đầu tư R&D, hạ tầng xã hội trực tiếp bằng tiền, không làm giảm ETR nên không bị tính vào phần chênh lệch chịu thuế bổ sung. Nghị định 182/2024/NĐ-CP có hiệu lực từ 31/12/2024 và áp dụng ngay cho năm tài chính 2024. Doanh nghiệp FDI thuộc lĩnh vực công nghệ cao, bán dẫn, R&D nên chủ động lập hồ sơ đề xuất hỗ trợ sớm để không bỏ lỡ cơ hội bù đắp phần ưu đãi thuế đã mất.

So Sánh Ưu Đãi Thuế Truyền Thống Và Hỗ Trợ Qua Quỹ Đầu Tư

Tiêu chí	Ưu đãi thuế TNDN truyền thống	Quỹ Hỗ trợ Đầu tư (NĐ 182/2024)
Hình thức	Giảm thuế suất, miễn giảm thuế TNDN	Hỗ trợ tiền mặt, bù đắp chi phí trực tiếp
Tác động đến ETR	Làm giảm ETR, có thể bị GMT thu bổ sung	Không làm giảm ETR, không bị GMT thu lại
Đối tượng hưởng	Doanh nghiệp đáp ứng điều kiện ưu đãi theo địa bàn/lĩnh vực	Công nghệ cao, R&D, đào tạo nhân lực, nhà đầu tư chiến lược
Thời gian hưởng	Theo khung pháp luật thuế (thường 4-15 năm)	Tối đa 5 năm/dự án, có thể gia hạn

Câu Hỏi Thường Gặp (FAQ)

Thuế tối thiểu toàn cầu áp dụng từ khi nào tại Việt Nam?

Thuế tối thiểu toàn cầu được Quốc hội thông qua tại Nghị quyết 107/2023/QH15 ngày 29/11/2023 và áp dụng chính thức từ năm tài chính 2024. Nghị định 236/2025/NĐ-CP (hiệu lực 15/10/2025) hướng dẫn chi tiết và áp dụng hồi tố cho các kỳ tính thuế từ năm tài chính 2024 trở đi, nên doanh nghiệp thuộc diện áp dụng đã phải rà soát và kê khai bổ sung ngay cả cho năm tài chính 2024.

Doanh nghiệp nhỏ, không phải tập đoàn đa quốc gia có bị ảnh hưởng không?

Không. Thuế tối thiểu toàn cầu chỉ áp dụng cho công ty thành viên thuộc tập đoàn đa quốc gia có doanh thu hợp nhất toàn cầu từ 750 triệu EUR trở lên trong ít nhất 2/4 năm tài chính liền kề. Doanh nghiệp FDI độc lập hoặc thuộc tập đoàn chưa đạt ngưỡng này không thuộc đối tượng áp dụng và vẫn hưởng ưu đãi thuế TNDN hiện hành như bình thường.

QDMTT và IIR khác nhau ở điểm nào?

QDMTT cho phép Việt Nam tự thu phần thuế bổ sung ngay tại chỗ nếu công ty con tại Việt Nam có ETR dưới 15%. IIR áp dụng cho công ty mẹ tại Việt Nam có công ty con ở nước ngoài chịu ETR dưới 15%, buộc công ty mẹ nộp thuế bổ sung tại Việt Nam. Phần lớn doanh nghiệp FDI tại Việt Nam chịu tác động qua cơ chế QDMTT.

Ưu đãi thuế TNDN hiện tại còn giá trị với doanh nghiệp FDI không?

Ưu đãi vẫn còn hiệu lực pháp lý, nhưng với tập đoàn thuộc diện áp dụng GMT, phần ưu đãi làm giảm ETR xuống dưới 15% sẽ bị thu bổ sung qua QDMTT hoặc IIR, khiến ưu đãi mất tác dụng về bản chất kinh tế. Đây là lý do Nghị định 182/2024/NĐ-CP ra đời để hỗ trợ trực tiếp bằng tiền mặt thay thế.

Làm sao biết doanh nghiệp FDI của mình có thuộc đối tượng áp dụng không?

Cần kiểm tra báo cáo tài chính hợp nhất của công ty mẹ tối cao xem doanh thu hợp nhất toàn cầu có đạt 750 triệu EUR trong ít nhất 2/4 năm tài chính gần nhất hay không. Nếu công ty mẹ đạt ngưỡng này, mọi công ty thành viên tại Việt Nam đều thuộc phạm vi rà soát, dù quy mô riêng lẻ nhỏ. Nên làm việc với đơn vị kiểm toán để tính ETR theo GloBE và xác định nghĩa vụ chính xác.

Quỹ Hỗ trợ Đầu tư theo Nghị định 182/2024 dành cho ai?

Quỹ hỗ trợ trực tiếp bằng tiền mặt hoặc bù đắp chi phí cho doanh nghiệp công nghệ cao, dự án R&D, đào tạo nhân lực, đầu tư hạ tầng xã hội và nhà đầu tư chiến lược có dự án quy mô lớn, tối đa 5 năm mỗi dự án. Đây là công cụ thay thế ưu đãi thuế truyền thống bị vô hiệu hóa một phần bởi GMT.

Hồ sơ khai thuế tối thiểu toàn cầu nộp ở đâu và hạn nộp khi nào?

Nộp cho cơ quan thuế quản lý trực tiếp doanh nghiệp qua hệ thống thuế điện tử. Theo Nghị định 236/2025/NĐ-CP, hồ sơ tính thuế QDMTT nộp trong 12 tháng kể từ ngày kết thúc năm tài chính; tờ khai thông tin GIR và hồ sơ IIR nộp trong 18 tháng (năm đầu áp dụng) và 15 tháng (các năm tiếp theo).

Kết Luận

Thuế tối thiểu toàn cầu đánh dấu bước ngoặt trong chính sách thu hút FDI của Việt Nam, buộc doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài quy mô lớn phải rà soát lại toàn bộ cấu trúc thuế, từ thuế suất ưu đãi, ETR thực tế đến khả năng tiếp cận Quỹ Hỗ trợ Đầu tư để bù đắp. Doanh nghiệp FDI tại TP.HCM và các khu công nghiệp lân cận — đặc biệt các tập đoàn có phát sinh giao dịch liên kết (xem thêm chuyển giá trong doanh nghiệp FDI) — nên chủ động làm việc với đơn vị kiểm toán, tư vấn thuế chuyên nghiệp để đánh giá đúng nghĩa vụ, tránh rủi ro truy thu khi giai đoạn miễn trừ hành chính kết thúc.