Thuế Xuất Nhập Khẩu 2026: Những Điều Doanh Nghiệp Cần Biết
Đối với doanh nghiệp có hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu hàng hóa, việc hiểu đúng quy định về thuế xuất nhập khẩu không chỉ giúp tối ưu chi phí mà còn tránh được các rủi ro bị truy thu, xử phạt khi cơ quan hải quan kiểm tra sau thông quan. Bài viết dưới đây tổng hợp những nội dung quan trọng nhất về thuế xuất nhập khẩu mà doanh nghiệp cần nắm rõ trong năm 2026.
1. Thuế xuất nhập khẩu là gì và đối tượng chịu thuế
Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu là loại thuế gián thu, đánh vào hàng hóa được phép xuất khẩu, nhập khẩu qua biên giới Việt Nam, bao gồm cả hàng hóa từ khu phi thuế quan bán vào thị trường trong nước và ngược lại. Đối tượng nộp thuế là các tổ chức, cá nhân có hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu thuộc đối tượng chịu thuế, bao gồm doanh nghiệp trực tiếp xuất nhập khẩu, doanh nghiệp nhận ủy thác và cá nhân nhập khẩu hàng hóa không thuộc đối tượng miễn thuế.
Căn cứ tính thuế dựa trên số lượng hàng hóa thực tế xuất khẩu, nhập khẩu, trị giá tính thuế và thuế suất tương ứng theo từng mặt hàng được quy định trong Biểu thuế xuất khẩu, Biểu thuế nhập khẩu ưu đãi hoặc các hiệp định thương mại tự do mà Việt Nam là thành viên.
2. Trị giá tính thuế và cách xác định thuế suất
Trị giá tính thuế hàng nhập khẩu thường được xác định theo giá trị giao dịch thực tế, là giá đã thanh toán hoặc sẽ phải thanh toán cho hàng hóa, cộng thêm các chi phí hợp lý như vận chuyển quốc tế, bảo hiểm tính đến cửa khẩu nhập đầu tiên. Đối với hàng xuất khẩu, trị giá tính thuế là giá bán tại cửa khẩu xuất, không bao gồm chi phí vận tải và bảo hiểm quốc tế.
Thuế suất áp dụng tùy thuộc vào xuất xứ hàng hóa và giấy chứng nhận xuất xứ (C/O) mà doanh nghiệp cung cấp. Hàng hóa có C/O hợp lệ theo các hiệp định như ATIGA, CPTPP, EVFTA, RCEP thường được hưởng thuế suất ưu đãi đặc biệt thấp hơn nhiều so với thuế suất thông thường hoặc thuế suất ưu đãi MFN. Doanh nghiệp cần kiểm tra kỹ mã HS code của hàng hóa để áp đúng thuế suất, tránh khai sai dẫn đến bị truy thu và phạt chậm nộp.
3. Các trường hợp miễn thuế, hoàn thuế xuất nhập khẩu
Pháp luật hiện hành quy định nhiều trường hợp được miễn thuế nhập khẩu như hàng hóa nhập khẩu để gia công, sản xuất hàng xuất khẩu, hàng hóa tạo tài sản cố định của dự án đầu tư thuộc ngành nghề ưu đãi, hàng hóa nhập khẩu phục vụ nghiên cứu khoa học. Doanh nghiệp cần đăng ký danh mục miễn thuế với cơ quan hải quan trước khi làm thủ tục nhập khẩu để được áp dụng.
Về hoàn thuế, doanh nghiệp nhập khẩu nguyên liệu để sản xuất hàng xuất khẩu, sau khi xuất khẩu sản phẩm sẽ được hoàn lại số thuế nhập khẩu đã nộp cho phần nguyên liệu tương ứng. Hồ sơ hoàn thuế cần có hợp đồng, tờ khai hải quan xuất khẩu, nhập khẩu, báo cáo quyết toán nguyên liệu và các chứng từ liên quan để cơ quan hải quan đối chiếu, kiểm tra trước khi ra quyết định hoàn thuế.
4. Kế toán thuế xuất nhập khẩu và rủi ro kiểm tra sau thông quan
Về hạch toán, khi phát sinh thuế nhập khẩu phải nộp, kế toán ghi tăng giá trị hàng hóa, nguyên vật liệu nhập khẩu (Nợ TK 152, 156) đồng thời ghi nhận nghĩa vụ thuế (Có TK 3333). Thuế xuất khẩu được tính vào chi phí bán hàng, ghi Nợ TK 511 hoặc TK 642 / Có TK 3333 tùy chính sách kế toán áp dụng.
Một rủi ro lớn mà doanh nghiệp xuất nhập khẩu thường gặp là bị kiểm tra sau thông quan, thường diễn ra trong vòng 5 năm kể từ ngày đăng ký tờ khai hải quan. Cơ quan hải quan sẽ rà soát lại mã HS code, trị giá tính thuế, C/O và việc sử dụng hàng hóa có đúng mục đích miễn thuế đã đăng ký không. Nếu phát hiện sai sót, doanh nghiệp có thể bị truy thu thuế, tính lãi chậm nộp và xử phạt vi phạm hành chính. Vì vậy, doanh nghiệp nên lưu trữ đầy đủ hồ sơ, chứng từ xuất nhập khẩu tối thiểu 10 năm và chủ động rà soát định kỳ để hạn chế rủi ro.
Câu Hỏi Thường Gặp
Hàng hóa nhập khẩu để gia công xuất khẩu có phải nộp thuế nhập khẩu ngay không?
Nếu doanh nghiệp đã đăng ký hợp đồng gia công và danh mục nguyên liệu miễn thuế với cơ quan hải quan theo đúng quy định, hàng hóa nhập khẩu để gia công hàng xuất khẩu sẽ được miễn thuế nhập khẩu ngay từ khi làm thủ tục thông quan, không phải nộp trước rồi chờ hoàn thuế.
Khai sai mã HS code dẫn đến nộp thiếu thuế có bị xử phạt không?
Có. Nếu khai sai mã HS code làm giảm số thuế phải nộp, doanh nghiệp sẽ bị truy thu số thuế thiếu, tính tiền chậm nộp và có thể bị xử phạt vi phạm hành chính về hải quan, tùy theo mức độ và tính chất của hành vi vi phạm.
Doanh nghiệp nhỏ có hoạt động xuất nhập khẩu không thường xuyên cần lưu ý gì?
Doanh nghiệp cần tìm hiểu kỹ chính sách thuế và thủ tục hải quan trước khi thực hiện giao dịch, nên sử dụng dịch vụ tư vấn hoặc đại lý hải quan chuyên nghiệp để tránh sai sót về mã hàng, trị giá tính thuế và hồ sơ chứng từ do thiếu kinh nghiệm thực tế.
Kết Luận
Nắm vững quy định về thuế xuất nhập khẩu, xác định đúng trị giá tính thuế và thuế suất ưu đãi sẽ giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí và tránh được rủi ro bị truy thu khi kiểm tra sau thông quan. Nếu doanh nghiệp cần hỗ trợ tư vấn thuế xuất nhập khẩu hoặc dịch vụ kế toán trọn gói, hãy liên hệ ngay với iGlobal.
👉 Liên hệ iGlobal – Hotline: 0932 796 879
Bài viết liên quan:
Bai viet Lien quan
Ban can tu van? Lien he iGlobal ngay!
Hotline: 0932 796 879
