Doanh Nghiệp Quy Mô Lớn Bắt Buộc Kiểm Toán Từ 2025: Hướng Dẫn Chi Tiết Nghị Định 90/2025/NĐ-CP
Nghị định 90/2025/NĐ-CP có hiệu lực từ 14/4/2025 đã mở rộng đáng kể phạm vi kiểm toán bắt buộc tại Việt Nam. Lần đầu tiên, các doanh nghiệp quy mô lớn – dù không phải công ty đại chúng hay FDI – cũng phải thực hiện kiểm toán báo cáo tài chính hàng năm. Công ty TNHH Kiểm toán iGlobal tổng hợp toàn bộ nội dung quan trọng của Nghị định này trong bài viết dưới đây.
Mục lục:
- 1. Tổng Quan Nghị Định 90/2025/NĐ-CP
- 2. Đối Tượng Bị Ảnh Hưởng – Ai Phải Kiểm Toán?
- 3. Quy Định Chuyển Tiếp Và Lộ Trình Áp Dụng
- 4. Quy Định Mới Về Kiểm Toán Viên
- 5. Câu Hỏi Thường Gặp (FAQ)
1. Tổng Quan Nghị Định 90/2025/NĐ-CP
Nghị định 90/2025/NĐ-CP được ban hành ngày 14/3/2025, sửa đổi và bổ sung Nghị định 17/2012/NĐ-CP hướng dẫn thi hành Luật Kiểm toán độc lập. Đây là văn bản pháp lý quan trọng nhất liên quan đến kiểm toán bắt buộc trong năm 2025.
Trước Nghị định 90/2025, các đối tượng phải kiểm toán bắt buộc tại Việt Nam bao gồm:
- Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI)
- Công ty đại chúng, tổ chức niêm yết
- Tổ chức tín dụng, ngân hàng, bảo hiểm
- Doanh nghiệp nhà nước
- Tổ chức phát hành chứng khoán ra công chúng
Nghị định 90/2025 bổ sung thêm nhóm đối tượng mới: doanh nghiệp quy mô lớn, được xác định dựa trên 3 tiêu chí định lượng cụ thể. Đây là thay đổi lớn, ảnh hưởng đến hàng nghìn doanh nghiệp tư nhân Việt Nam.
2. Đối Tượng Bị Ảnh Hưởng – Ai Phải Kiểm Toán?
Theo Nghị định 90/2025, doanh nghiệp được xác định là “quy mô lớn” và phải kiểm toán bắt buộc khi đáp ứng ít nhất 2 trong 3 tiêu chí sau (dựa trên số liệu năm tài chính liền trước):
| Tiêu chí | Ngưỡng quy định | Căn cứ xác định |
|---|---|---|
| Lao động tham gia BHXH bình quân năm | Trên 200 người | Dữ liệu BHXH |
| Tổng doanh thu năm | Trên 300 tỷ đồng | Báo cáo tài chính năm trước |
| Tổng tài sản cuối năm | Trên 100 tỷ đồng | Báo cáo tài chính năm trước |
Các ngành nghề chịu ảnh hưởng lớn nhất:
- Sản xuất – chế biến: Nhiều doanh nghiệp sản xuất lớn có doanh thu vượt 300 tỷ và số lượng lao động lớn.
- Xây dựng – bất động sản: Tổng tài sản thường rất lớn, dễ vượt ngưỡng 100 tỷ.
- Thương mại – phân phối: Doanh thu cao nhưng biên lợi nhuận mỏng, nhiều doanh nghiệp chưa từng kiểm toán.
- Dịch vụ logistics: Quy mô nhân sự lớn, doanh thu cao.
Quy định này bổ sung thêm, không thay thế các đối tượng kiểm toán bắt buộc hiện hành. Nghĩa là doanh nghiệp FDI, công ty đại chúng vẫn phải kiểm toán như trước, và giờ đây thêm nhóm doanh nghiệp quy mô lớn. Xem thêm công ty nào cần kiểm toán để nắm đầy đủ các trường hợp.
3. Quy Định Chuyển Tiếp Và Lộ Trình Áp Dụng
Nghị định 90/2025 có một số quy định chuyển tiếp quan trọng mà doanh nghiệp cần lưu ý:
- Hiệu lực ngay: Nghị định có hiệu lực từ 14/4/2025. Doanh nghiệp đáp ứng tiêu chí dựa trên số liệu năm 2024 sẽ phải kiểm toán BCTC năm 2025.
- Điều kiện miễn trừ: Doanh nghiệp đã thuộc diện kiểm toán bắt buộc nhưng 2 năm liên tiếp không đáp ứng 2/3 tiêu chí sẽ được miễn nghĩa vụ (trừ trường hợp thuộc đối tượng kiểm toán bắt buộc khác).
- Căn cứ số liệu: Việc xác định dựa trên báo cáo tài chính năm trước liền kề và dữ liệu BHXH, không phải số liệu ước tính hay kế hoạch.
Về thời hạn nộp báo cáo kiểm toán, doanh nghiệp cần hoàn thành kiểm toán trong vòng 90 ngày kể từ ngày kết thúc năm tài chính, tương tự quy định hiện hành đối với các đối tượng kiểm toán bắt buộc khác.
4. Quy Định Mới Về Kiểm Toán Viên
Ngoài việc mở rộng đối tượng kiểm toán bắt buộc, Nghị định 90/2025 còn bổ sung quy định quan trọng về luân chuyển kiểm toán viên:
- Giới hạn 5 năm: Kiểm toán viên hành nghề không được ký báo cáo kiểm toán cho cùng một đơn vị được kiểm toán quá 5 năm liên tục.
- Mục đích: Đảm bảo tính độc lập, khách quan của kiểm toán viên, tránh mối quan hệ quá thân thiết giữa kiểm toán viên và doanh nghiệp.
- Lưu ý: Quy định này áp dụng cho kiểm toán viên ký báo cáo, không phải công ty kiểm toán. Doanh nghiệp vẫn có thể sử dụng cùng một công ty kiểm toán nhưng phải thay đổi kiểm toán viên chính sau 5 năm.
Điều này đặc biệt quan trọng với những doanh nghiệp lần đầu thuộc diện kiểm toán bắt buộc. Khi lựa chọn công ty kiểm toán, hãy ưu tiên đơn vị có đội ngũ chuyên gia đông đảo để đảm bảo khả năng luân chuyển kiểm toán viên lâu dài.
Để hiểu rõ chi phí kiểm toán và cách chuẩn bị ngân sách, doanh nghiệp nên liên hệ sớm với các công ty kiểm toán có uy tín để được báo giá.
5. Câu Hỏi Thường Gặp (FAQ)
Q: Nghị định 90/2025/NĐ-CP sửa đổi văn bản nào?
A: Nghị định 90/2025 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 17/2012/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Kiểm toán độc lập.
Q: Doanh nghiệp quy mô lớn phải đáp ứng cả 3 tiêu chí mới phải kiểm toán?
A: Không. Doanh nghiệp chỉ cần đáp ứng 2 trong 3 tiêu chí (lao động BHXH > 200, doanh thu > 300 tỷ, tài sản > 100 tỷ) là đã thuộc diện kiểm toán bắt buộc.
Q: Doanh nghiệp FDI có bị ảnh hưởng bởi Nghị định 90/2025 không?
A: Doanh nghiệp FDI đã thuộc diện kiểm toán bắt buộc từ trước theo quy định hiện hành. Nghị định 90/2025 bổ sung thêm nhóm doanh nghiệp quy mô lớn, không ảnh hưởng đến nghĩa vụ hiện có của doanh nghiệp FDI.
Q: Kiểm toán viên được ký bao nhiêu năm liên tục cho cùng một doanh nghiệp?
A: Tối đa 5 năm liên tục. Sau đó phải luân chuyển sang kiểm toán viên khác.
Kết Luận
Nghị định 90/2025/NĐ-CP là bước tiến quan trọng trong việc nâng cao chất lượng báo cáo tài chính và tính minh bạch của doanh nghiệp Việt Nam. Doanh nghiệp quy mô lớn cần chủ động rà soát các tiêu chí, lựa chọn đơn vị kiểm toán phù hợp và chuẩn bị hồ sơ từ sớm để đảm bảo tuân thủ đúng quy định.
👉 Liên hệ Kiểm toán iGlobal để được tư vấn miễn phí về nghĩa vụ kiểm toán theo Nghị định 90/2025!
📞 Hotline: 028 7308 0809
