Giao Dịch Liên Kết 2026: Quy Định Kê Khai Và Xác Định Giá Thị Trường
Giao dịch liên kết là vấn đề mà cơ quan thuế đặc biệt quan tâm trong các đợt thanh tra, kiểm tra thuế những năm gần đây. Doanh nghiệp có giao dịch với các bên liên kết trong và ngoài nước cần nắm rõ nghĩa vụ kê khai, lập hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết để tránh bị ấn định thuế và xử phạt.
1. Giao Dịch Liên Kết Là Gì?
Giao dịch liên kết là các giao dịch phát sinh giữa doanh nghiệp và các bên có quan hệ liên kết, ví dụ như công ty mẹ, công ty con, công ty cùng tập đoàn, cổ đông lớn hoặc người quản lý có quyền kiểm soát doanh nghiệp. Các giao dịch này bao gồm mua bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ, vay vốn, chuyển nhượng tài sản, bản quyền, thương hiệu… Theo quy định hiện hành, hai bên được coi là có quan hệ liên kết khi một bên tham gia trực tiếp hoặc gián tiếp vào việc điều hành, kiểm soát, góp vốn hoặc đầu tư vào bên kia, hoặc các bên cùng chịu sự điều hành, kiểm soát, góp vốn của một bên thứ ba.
Do có mối quan hệ đặc biệt này, giá trị các giao dịch liên kết dễ bị điều chỉnh không theo nguyên tắc thị trường nhằm mục đích chuyển lợi nhuận, tối ưu số thuế phải nộp. Vì vậy, cơ quan thuế yêu cầu doanh nghiệp phải kê khai và chứng minh giao dịch liên kết được thực hiện theo giá thị trường (nguyên tắc “cánh tay nối dài” – arm’s length principle).
2. Đối Tượng Và Nghĩa Vụ Kê Khai
Mọi doanh nghiệp phát sinh giao dịch với bên liên kết trong kỳ tính thuế đều phải kê khai thông tin quan hệ liên kết và giao dịch liên kết theo mẫu quy định (Phụ lục kèm theo tờ khai quyết toán thuế TNDN). Việc kê khai này áp dụng cho cả doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài lẫn doanh nghiệp trong nước có công ty con, công ty liên kết.
Doanh nghiệp cần xác định rõ:
– Danh sách các bên liên kết và mối quan hệ liên kết cụ thể.
– Tổng giá trị giao dịch phát sinh với từng bên liên kết trong kỳ.
– Phương pháp xác định giá giao dịch liên kết đã áp dụng (so sánh giá giao dịch độc lập, giá bán lại, giá vốn cộng lãi, lợi nhuận thuần, hoặc phân bổ lợi nhuận).
3. Hồ Sơ Xác Định Giá Giao Dịch Liên Kết
Ngoài việc kê khai, doanh nghiệp có giao dịch liên kết vượt ngưỡng quy định (trừ một số trường hợp được miễn) phải lập hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết gồm ba cấp: Hồ sơ quốc gia (thông tin về doanh nghiệp và giao dịch liên kết tại Việt Nam), Hồ sơ toàn cầu (thông tin về tập đoàn đa quốc gia) và Báo cáo lợi nhuận liên quốc gia (áp dụng cho tập đoàn có doanh thu hợp nhất toàn cầu đạt ngưỡng lớn). Hồ sơ này phải được lưu giữ và xuất trình khi cơ quan thuế yêu cầu thanh tra, kiểm tra.
Doanh nghiệp được miễn lập hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết trong một số trường hợp như: tổng doanh thu phát sinh trong kỳ dưới 50 tỷ đồng và tổng giá trị giao dịch liên kết dưới 30 tỷ đồng; hoặc doanh nghiệp chỉ phát sinh giao dịch với các bên liên kết là đối tượng nộp thuế TNDN tại Việt Nam, áp dụng cùng mức thuế suất và không bên nào được hưởng ưu đãi thuế trong kỳ.
4. Rủi Ro Khi Không Tuân Thủ Và Cách Phòng Tránh
Nếu doanh nghiệp không kê khai, kê khai thiếu hoặc không có hồ sơ chứng minh giá giao dịch liên kết hợp lý, cơ quan thuế có quyền ấn định giá giao dịch, ấn định thu nhập chịu thuế theo dữ liệu của doanh nghiệp có giao dịch độc lập tương đồng. Điều này thường dẫn đến việc truy thu thuế TNDN với số tiền lớn kèm theo tiền chậm nộp và phạt vi phạm hành chính.
Để phòng tránh rủi ro, doanh nghiệp nên: rà soát định kỳ toàn bộ giao dịch với các bên liên kết; xây dựng chính sách giá chuyển nhượng nội bộ nhất quán, có căn cứ so sánh với giao dịch độc lập trên thị trường; chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, hợp đồng, chứng từ chứng minh bản chất kinh tế của giao dịch; và tham vấn đơn vị kiểm toán, tư vấn thuế chuyên nghiệp để lập hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết đúng quy định trước mỗi kỳ quyết toán.
Câu Hỏi Thường Gặp
Doanh nghiệp nhỏ có phải lập hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết không?
Nếu doanh thu dưới 50 tỷ đồng và tổng giá trị giao dịch liên kết dưới 30 tỷ đồng trong kỳ, doanh nghiệp được miễn lập hồ sơ xác định giá nhưng vẫn phải kê khai thông tin quan hệ liên kết theo mẫu quy định.
Vay vốn từ công ty mẹ ở nước ngoài có phải là giao dịch liên kết không?
Có. Đây là giao dịch liên kết phổ biến và cần đặc biệt lưu ý về lãi suất vay, vì phần chi phí lãi vay vượt mức khống chế theo quy định sẽ không được trừ khi tính thuế TNDN.
Không kê khai giao dịch liên kết bị xử phạt như thế nào?
Doanh nghiệp có thể bị xử phạt vi phạm hành chính về kê khai thuế, đồng thời bị cơ quan thuế ấn định thu nhập chịu thuế dẫn đến truy thu thuế TNDN, tiền chậm nộp và các khoản phạt liên quan.
Kết Luận
Giao dịch liên kết là lĩnh vực phức tạp, đòi hỏi doanh nghiệp phải am hiểu quy định pháp luật và có hồ sơ chứng minh chặt chẽ. Việc chủ động rà soát, kê khai đúng hạn và chuẩn bị hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết ngay từ đầu năm tài chính sẽ giúp doanh nghiệp giảm thiểu đáng kể rủi ro bị thanh tra, truy thu thuế.
👉 Liên hệ iGlobal – Hotline: 0932 796 879
Bài viết liên quan:
Bai viet Lien quan
Ban can tu van? Lien he iGlobal ngay!
Hotline: 0932 796 879
