Nghị Định 398/2026/NĐ-CP: Giảm 30% Thuế TNCN, TNDN 2026-2027

Nghị định 398/2026/NĐ-CP (ban hành 29/10/2026) giảm 30% số thuế thu nhập cá nhân (TNCN) và thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) phải nộp của kỳ tính thuế năm 2026 và năm 2027, áp dụng cho doanh nghiệp và cá nhân kinh doanh có doanh thu hằng năm không quá 10 tỷ đồng. Đây là nghị định hướng dẫn chi tiết Nghị quyết 43/2026/QH16 của Quốc hội, có hiệu lực ngay từ ngày ban hành. Vì chính sách ra đời giữa năm tính thuế, rất nhiều doanh nghiệp đã tạm nộp thuế quý I-III/2026 theo mức cũ, chưa áp dụng giảm 30% — cần rà soát và điều chỉnh ngay để không mất quyền lợi.

Nghị định 398/2026/NĐ-CP là gì?

Nghị định 398/2026/NĐ-CP là văn bản do Chính phủ ban hành ngày 29/10/2026, quy định chi tiết việc thi hành Nghị quyết 43/2026/QH16 của Quốc hội về giảm thuế thu nhập cho cá nhân và doanh nghiệp quy mô nhỏ trong hai năm tài chính 2026 và 2027. Nghị định có hiệu lực kể từ ngày ban hành, không có thời gian chuyển tiếp.

Về bản chất, đây là chính sách hỗ trợ tài khóa ngắn hạn, tương tự các gói giảm thuế GTGT 8% đã áp dụng các năm trước, nhưng lần này nhắm trực tiếp vào thuế thu nhập (TNCN từ kinh doanh và TNDN) thay vì thuế tiêu dùng. Mục tiêu là giảm áp lực chi phí cho khối doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ và hộ, cá nhân kinh doanh — nhóm chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng số doanh nghiệp đang hoạt động tại Việt Nam.

Căn cứ pháp lý: Nghị quyết 43/2026/QH16 (Quốc hội, hiệu lực 24/8/2026) và Nghị định 398/2026/NĐ-CP (Chính phủ, hiệu lực 29/10/2026).

Ai được giảm 30% thuế TNCN, TNDN theo Nghị định 398/2026/NĐ-CP?

Hai nhóm đối tượng được áp dụng: (1) doanh nghiệp, tổ chức thành lập theo pháp luật Việt Nam và (2) cá nhân cư trú có thu nhập từ kinh doanh — cả hai đều phải có doanh thu hằng năm của năm 2026, năm 2027 không quá 10 tỷ đồng.

Cụ thể hơn:

• Doanh nghiệp/tổ chức: được giảm 30% số thuế TNDN phải nộp của kỳ tính thuế năm 2026 và/hoặc năm 2027, nếu doanh thu năm đó không vượt 10 tỷ đồng. Doanh thu được tính trên toàn bộ doanh thu bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ, không trừ chi phí.
• Cá nhân kinh doanh (hộ kinh doanh, cá nhân cư trú): được giảm 30% số thuế TNCN phải nộp từ hoạt động kinh doanh, với điều kiện doanh thu năm không quá 10 tỷ đồng tương tự.

Doanh nghiệp được tự xác định mình thuộc đối tượng giảm thuế dựa trên doanh thu dự kiến ngay khi tạm nộp thuế TNDN hàng quý, không cần cơ quan thuế phê duyệt trước — nhưng phải điều chỉnh lại nếu doanh thu thực tế cuối năm vượt ngưỡng 10 tỷ đồng.

Quy định pháp luật nào là căn cứ của chính sách giảm thuế này?

Hai văn bản gốc là Nghị quyết 43/2026/QH16 của Quốc hội và Nghị định 398/2026/NĐ-CP của Chính phủ — nghị định sau quy định chi tiết thi hành nghị quyết trước.

Nghị quyết 43/2026/QH16 được Quốc hội thông qua và có hiệu lực từ 24/8/2026, đặt ra khung chính sách giảm 30% thuế TNCN, TNDN cho kỳ tính thuế 2026-2027. Hơn hai tháng sau, Chính phủ ban hành Nghị định 398/2026/NĐ-CP (29/10/2026) để hướng dẫn cụ thể: xác định đối tượng, cách tính số thuế được giảm, mẫu biểu kê khai (Mẫu số 01, 02, 03 tại Phụ lục nghị định) và thời điểm nộp hồ sơ.

Đáng chú ý, Điều khoản của nghị định quy định rõ: trường hợp doanh nghiệp đang được hưởng ưu đãi thuế TNDN theo Luật Thuế TNDN hiện hành hoặc theo các luật, nghị quyết khác của Quốc hội, thì số thuế TNDN được giảm 30% theo Nghị quyết 43/2026/QH16 chỉ tính trên phần thuế TNDN còn phải nộp SAU KHI đã trừ ưu đãi thuế hiện hành — tức hai chính sách áp dụng tuần tự, không cộng gộp trên cùng cơ sở tính ban đầu.

Cách tính số thuế được giảm 30% như thế nào?

Việc tính số thuế được giảm 30% dựa trên số thuế TNDN phải nộp tính theo phương pháp tại bài Cách tính thuế TNDN 2026, sau đó áp dụng thêm bước giảm 30% như dưới đây.

Số thuế được giảm = Số thuế TNDN hoặc TNCN phải nộp (sau khi trừ ưu đãi thuế khác, nếu có) × 30%. Dưới đây là ví dụ minh họa cụ thể cho cả hai trường hợp.

Ví dụ doanh nghiệp: Công ty A dự kiến doanh thu năm 2026 là 8 tỷ đồng (dưới 10 tỷ đồng, đủ điều kiện), lợi nhuận trước thuế 1 tỷ đồng, không có ưu đãi thuế khác, thuế suất TNDN phổ thông 20%:

• Thuế TNDN phải nộp (trước giảm) = 1.000.000.000 × 20% = 200.000.000 đồng
• Số thuế được giảm = 200.000.000 × 30% = 60.000.000 đồng
• Số thuế TNDN thực nộp năm 2026 = 200.000.000 − 60.000.000 = 140.000.000 đồng

Ví dụ cá nhân kinh doanh: Bà B kinh doanh dịch vụ ăn uống, doanh thu dự kiến năm 2026 là 2 tỷ đồng (dưới 10 tỷ đồng), áp dụng thuế khoán theo tỷ lệ 4,5% doanh thu (bao gồm cả GTGT và TNCN theo ngành dịch vụ ăn uống, phần TNCN riêng khoảng 1,5%):

• Thuế TNCN phải nộp (trước giảm) = 2.000.000.000 × 1,5% = 30.000.000 đồng
• Số thuế được giảm = 30.000.000 × 30% = 9.000.000 đồng
• Số thuế TNCN thực nộp = 30.000.000 − 9.000.000 = 21.000.000 đồng

Doanh nghiệp tạm nộp theo quý nên có thể áp dụng giảm 30% ngay từ số thuế tạm tính mỗi quý, sau đó tổng hợp lại khi quyết toán thuế TNDN cuối năm.

Hồ sơ, mẫu kê khai và hạn nộp giảm thuế ra sao?

Mẫu biểu kê khai giảm thuế theo Nghị định 398/2026/NĐ-CP tách biệt với mẫu tờ khai quyết toán thuế TNDN mới theo Thông tư 89/2026/TT-BTC, nhưng hai hồ sơ này nộp cùng thời điểm khi doanh nghiệp thực hiện quyết toán thuế TNDN cuối năm.

Doanh nghiệp tự xác định số giảm khi tạm nộp thuế TNDN hàng quý, không cần hồ sơ riêng; cá nhân kinh doanh kê khai bằng Mẫu số 01 nộp cùng hồ sơ khai thuế theo kỳ.

Doanh nghiệp, hộ kinh doanh đã tạm nộp thuế các quý trước ngày 29/10/2026 theo mức cũ (chưa trừ 30%) cần làm việc với kế toán để điều chỉnh số liệu, bù trừ vào kỳ tạm nộp tiếp theo hoặc khi quyết toán cuối năm, tránh nộp dư không cần thiết.

Trường hợp nào không được áp dụng giảm thuế 30%?

Doanh nghiệp hình thành từ chia, tách sau ngày 24/8/2026 mà tổng doanh thu của các doanh nghiệp sau chia, tách vượt 10 tỷ đồng sẽ không được áp dụng chính sách giảm thuế này.

Đây là quy định “chống lách luật” — ngăn doanh nghiệp có doanh thu lớn tách nhỏ thành nhiều pháp nhân để mỗi pháp nhân đều dưới ngưỡng 10 tỷ đồng và được hưởng ưu đãi không đúng đối tượng. Cơ quan thuế quản lý trực tiếp (Cục Thuế TP.HCM, Tổng cục Thuế) sẽ đối chiếu tổng doanh thu của các pháp nhân có liên quan về mặt sở hữu, quản lý trước khi chấp nhận hồ sơ giảm thuế.

Ngoài ra, nếu doanh thu thực tế cuối năm của doanh nghiệp hoặc cá nhân kinh doanh vượt 10 tỷ đồng (dù ban đầu dự kiến dưới ngưỡng), người nộp thuế phải tự điều chỉnh bằng Mẫu số 03 và nộp lại phần thuế đã giảm không đúng quy định, đồng thời có thể bị tính tiền chậm nộp theo mức 0,03%/ngày trên số tiền thuế nộp thiếu, theo quy định xử phạt hiện hành của Luật Quản lý thuế.

So sánh: Giảm thuế TNDN theo Nghị định 398/2026/NĐ-CP khác gì ưu đãi thuế TNDN thông thường?

Ưu đãi thuế TNDN thông thường (theo Luật Thuế TNDN) áp dụng dài hạn cho ngành nghề/địa bàn ưu đãi; còn giảm 30% theo Nghị định 398/2026/NĐ-CP chỉ là chính sách ngắn hạn 2 năm, áp dụng theo ngưỡng doanh thu, và tính trên số thuế còn lại sau ưu đãi thông thường.

Câu Hỏi Thường Gặp (FAQ)

Kết luận

Nghị định 398/2026/NĐ-CP mang lại khoản tiết kiệm thuế đáng kể cho doanh nghiệp nhỏ và cá nhân kinh doanh có doanh thu dưới 10 tỷ đồng trong hai năm 2026-2027, nhưng đòi hỏi rà soát kỹ số thuế đã tạm nộp trước ngày 29/10/2026, xác định đúng thứ tự tính (ưu đãi thông thường trước, giảm 30% sau), và chuẩn bị đúng mẫu biểu theo từng đối tượng. Sai sót trong xác định doanh thu hoặc bỏ lỡ thời điểm điều chỉnh có thể dẫn đến truy thu và tính chậm nộp.