Ưu Đãi Thuế TNDN Cho Doanh Nghiệp Khởi Nghiệp Sáng Tạo 2026

Tư vấn tài chính doanh nghiệp - iGlobal

Tác giả: Đội ngũ chuyên gia iGlobal · Cập nhật lần cuối: Tháng 11/2026

Doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo được miễn 100% thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) trong 2 năm đầu và giảm 50% số thuế phải nộp trong 4 năm tiếp theo, theo Nghị quyết 198/2025/QH15 của Quốc hội và Nghị định 20/2026/NĐ-CP của Chính phủ (ban hành ngày 15/01/2026). Đây là lần đầu tiên Việt Nam có một chính sách thuế riêng, ưu đãi mạnh và dài hơi dành cho nhóm doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, nhà đầu tư góp vốn và cả chuyên gia, nhà khoa học làm việc trong lĩnh vực này. Với các doanh nghiệp FDI, quỹ đầu tư nước ngoài đang tìm cơ hội rót vốn vào startup Việt Nam, đây là chính sách cần nắm rõ trước khi quyết định đầu tư hoặc cơ cấu lại pháp nhân.

Doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo là gì?

Doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo là doanh nghiệp được thành lập để thực hiện ý tưởng trên cơ sở khai thác tài sản trí tuệ, công nghệ, mô hình kinh doanh mới, có khả năng tăng trưởng nhanh, theo định nghĩa tại Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa 2017. Nghị quyết 198/2025/QH15 và Nghị định 20/2026/NĐ-CP không tạo ra một khái niệm hoàn toàn mới, mà dựa trên nền khái niệm này để xác định đối tượng được hưởng ưu đãi thuế đặc biệt.

Điểm khác biệt quan trọng là nhóm được ưu đãi không chỉ gồm doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo tự thân, mà còn mở rộng ra ba nhóm chủ thể trong “hệ sinh thái đổi mới sáng tạo”:

  • Doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo (startup).
  • Công ty quản lý quỹ đầu tư khởi nghiệp sáng tạo.
  • Tổ chức trung gian hỗ trợ khởi nghiệp đổi mới sáng tạo (trung tâm đổi mới sáng tạo, trung tâm nghiên cứu phát triển, vườn ươm, tổ chức thúc đẩy kinh doanh…).

Ba nhóm này đều được hưởng chung mức ưu đãi thuế TNDN giống nhau đối với thu nhập phát sinh từ hoạt động khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, theo hướng dẫn của Bộ Tài chính và Bộ Khoa học và Công nghệ.

Đây là một trong nhiều chính sách thuế đáng chú ý dành cho doanh nghiệp FDI tại Việt Nam, bên cạnh các quy định về chuyển giá trong doanh nghiệp FDI mà nhà đầu tư nước ngoài cần nắm rõ khi hoạch định cấu trúc đầu tư.

Doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo được ưu đãi thuế TNDN như thế nào theo Nghị định 20/2026/NĐ-CP?

Doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo được miễn thuế TNDN trong 2 năm và giảm 50% số thuế phải nộp trong 4 năm tiếp theo, tính liên tục từ năm đầu tiên có thu nhập chịu thuế từ hoạt động khởi nghiệp đổi mới sáng tạo.

So với chính sách ưu đãi thuế TNDN thông thường (ví dụ ưu đãi khu công nghệ cao thường miễn 4 năm, giảm 50% trong 9 năm tiếp theo nhưng đi kèm điều kiện đầu tư, địa bàn khắt khe), ưu đãi khởi nghiệp sáng tạo ngắn hơn về thời gian nhưng dễ tiếp cận hơn vì không yêu cầu quy mô vốn đầu tư lớn hay đặt nhà máy tại khu công nghệ cao — phù hợp với đặc thù startup công nghệ, vốn mỏng, tăng trưởng nhanh.

Ngoài ưu đãi thuế trực tiếp, doanh nghiệp (không riêng startup) còn được trích tối đa 20% thu nhập tính thuế TNDN để lập quỹ phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số của doanh nghiệp, cao hơn mức 10% áp dụng phổ biến trước đây theo Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp.

Ai được hưởng ưu đãi thuế theo Nghị quyết 198/2025/QH15?

Bốn nhóm chủ thể được hưởng ưu đãi: doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, công ty quản lý quỹ đầu tư khởi nghiệp sáng tạo, tổ chức trung gian hỗ trợ khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, và cá nhân là chuyên gia, nhà khoa học, nhà đầu tư liên quan.

Cụ thể, chính sách phân chia ưu đãi theo vai trò của từng chủ thể trong hệ sinh thái:

  • Doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, quỹ đầu tư, tổ chức trung gian: miễn thuế TNDN 2 năm, giảm 50% thuế TNDN trong 4 năm tiếp theo đối với thu nhập từ hoạt động khởi nghiệp đổi mới sáng tạo.
  • Chuyên gia, nhà khoa học làm việc tại doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, trung tâm nghiên cứu phát triển, trung tâm đổi mới sáng tạo, tổ chức trung gian: miễn thuế TNCN 2 năm, giảm 50% thuế TNCN trong 4 năm tiếp theo đối với tiền lương, tiền công nhận được.
  • Nhà đầu tư (cá nhân hoặc tổ chức, trong nước hoặc nước ngoài): miễn thuế TNCN hoặc thuế TNDN đối với thu nhập từ chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp, quyền góp vốn, quyền mua cổ phần, quyền mua phần vốn góp vào doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo.

Đây là điểm đáng chú ý nhất với khối doanh nghiệp FDI: quỹ đầu tư nước ngoài rót vốn vào startup Việt Nam qua hình thức góp vốn, mua cổ phần, khi thoái vốn (exit) có thể được miễn thuế trên phần lợi nhuận chuyển nhượng, thay vì chịu thuế chuyển nhượng vốn theo mức phổ biến hiện nay.

Điều kiện để doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo được hưởng ưu đãi thuế là gì?

Doanh nghiệp phải đáp ứng tiêu chí doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo theo Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa và văn bản hướng dẫn của Nghị định 20/2026/NĐ-CP, đồng thời có thu nhập chịu thuế phát sinh từ hoạt động khởi nghiệp đổi mới sáng tạo.

Về nguyên tắc, cơ chế áp dụng ưu đãi vận hành theo mô hình tự xác định – tự kê khai – tự chịu trách nhiệm, tương tự các ưu đãi thuế TNDN khác: doanh nghiệp tự đánh giá mình đáp ứng điều kiện, tự áp dụng mức miễn/giảm khi quyết toán thuế TNDN hàng năm, và phải lưu giữ đầy đủ hồ sơ, tài liệu chứng minh (hồ sơ pháp lý doanh nghiệp, mô tả sản phẩm/mô hình kinh doanh dựa trên công nghệ hoặc tài sản trí tuệ, báo cáo tài chính tách bạch doanh thu từ hoạt động khởi nghiệp sáng tạo) để xuất trình khi cơ quan thuế thanh tra, kiểm tra.

Doanh nghiệp nên chủ động làm việc với cơ quan thuế quản lý trực tiếp hoặc đơn vị tư vấn thuế chuyên nghiệp để xác nhận đủ điều kiện trước khi áp dụng, tránh trường hợp bị truy thu và xử phạt nếu sau này cơ quan thuế xác định doanh nghiệp không đáp ứng tiêu chí khởi nghiệp sáng tạo.

Chuyên gia, nhà khoa học làm việc tại startup được miễn thuế TNCN ra sao?

Chuyên gia, nhà khoa học nhận lương từ doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, trung tâm nghiên cứu phát triển hoặc tổ chức trung gian hỗ trợ khởi nghiệp được miễn thuế TNCN trong 2 năm và giảm 50% số thuế TNCN phải nộp trong 4 năm tiếp theo, tính trên thu nhập từ tiền lương, tiền công nhận được tại đơn vị đó.

Chính sách này nhằm giải quyết bài toán “chảy máu chất xám” — thu hút chuyên gia công nghệ, nhà khoa học (kể cả người Việt Nam ở nước ngoài hoặc chuyên gia nước ngoài) về làm việc cho các startup, trung tâm R&D tại Việt Nam, bằng cách giảm gánh nặng thuế TNCN vốn có thể lên tới 35% theo biểu thuế lũy tiến từng phần hiện hành đối với thu nhập cao. Đây là một lợi thế cạnh tranh đáng kể khi startup Việt Nam tuyển dụng nhân sự cấp cao, vì mức lương thực nhận (net income) của chuyên gia sẽ cao hơn đáng kể trong 6 năm đầu.

Nhà đầu tư góp vốn vào startup có được miễn thuế khi chuyển nhượng cổ phần không?

Có. Thu nhập từ chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp, quyền góp vốn hoặc quyền mua cổ phần, quyền mua phần vốn góp vào doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo được miễn thuế TNCN (nhà đầu tư cá nhân) hoặc thuế TNDN (nhà đầu tư tổ chức, kể cả quỹ đầu tư nước ngoài).

So với quy định chung về thuế chuyển nhượng vốn của nhà đầu tư nước ngoài và cách tính thuế chuyển nhượng vốn, cổ phần thông thường, ưu đãi miễn thuế hoàn toàn cho giao dịch thoái vốn khỏi startup là một ngoại lệ đáng chú ý.

So với quy định hiện hành, nhà đầu tư cá nhân chuyển nhượng vốn góp thông thường phải nộp thuế TNCN 20% trên phần lợi nhuận (hoặc 0,1% trên giá chuyển nhượng với chứng khoán), còn nhà đầu tư tổ chức nước ngoài chuyển nhượng vốn chịu thuế TNDN theo mức thuế suất phổ thông 20% trên lợi nhuận chuyển nhượng. Việc được miễn hoàn toàn khoản thuế này khi thoái vốn khỏi startup là động lực tài chính rất lớn, đặc biệt với các quỹ đầu tư mạo hiểm (venture capital) nước ngoài đang tìm kiếm cơ hội tại Việt Nam, vì lợi nhuận thực nhận (sau thuế) từ một vòng gọi vốn thành công sẽ cao hơn đáng kể.

Thủ tục, hồ sơ đăng ký hưởng ưu đãi thuế khởi nghiệp sáng tạo như thế nào?

Doanh nghiệp không cần nộp hồ sơ xin phê duyệt ưu đãi riêng trước, mà tự kê khai mức ưu đãi trong hồ sơ quyết toán thuế TNDN/TNCN hàng năm, kèm hồ sơ chứng minh đủ điều kiện khởi nghiệp sáng tạo để lưu giữ và xuất trình khi được yêu cầu.

Các bước thực hiện tham khảo gồm:

  1. Rà soát, đối chiếu mô hình kinh doanh, sản phẩm/dịch vụ của doanh nghiệp với tiêu chí doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo theo Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa và Nghị định 20/2026/NĐ-CP.
  2. Chuẩn bị hồ sơ pháp lý, mô tả công nghệ/tài sản trí tuệ, kế hoạch kinh doanh làm căn cứ chứng minh.
  3. Tách bạch doanh thu, chi phí, thu nhập chịu thuế của hoạt động khởi nghiệp đổi mới sáng tạo trong hệ thống kế toán.
  4. Áp dụng mức miễn/giảm thuế khi kê khai quyết toán thuế TNDN năm, ghi rõ căn cứ pháp lý áp dụng (Nghị quyết 198/2025/QH15, Nghị định 20/2026/NĐ-CP).
  5. Lưu trữ đầy đủ hồ sơ, chứng từ tối thiểu theo thời hạn lưu trữ tài liệu kế toán, để phục vụ thanh tra, kiểm tra thuế sau này.

Doanh nghiệp FDI muốn đầu tư vào startup hoặc tự thành lập pháp nhân khởi nghiệp sáng tạo tại Việt Nam nên tham vấn đơn vị kiểm toán, tư vấn thuế trước khi cơ cấu giao dịch góp vốn/thoái vốn, để đảm bảo giao dịch đủ điều kiện hưởng ưu đãi và tránh rủi ro bị truy thu sau kiểm tra.

Tham khảo thêm quy trình thanh tra thuế doanh nghiệp để chuẩn bị hồ sơ chứng minh điều kiện hưởng ưu đãi một cách chủ động.

Ưu đãi thuế khởi nghiệp sáng tạo khác gì ưu đãi thuế doanh nghiệp nhỏ và vừa thông thường?

Ưu đãi khởi nghiệp sáng tạo (miễn 2 năm, giảm 50% trong 4 năm) áp dụng riêng cho startup đáp ứng tiêu chí đổi mới sáng tạo, trong khi doanh nghiệp nhỏ và vừa đăng ký kinh doanh lần đầu chỉ được miễn thuế TNDN 3 năm mà không có giai đoạn giảm 50% tiếp theo.

Tiêu chíKhởi nghiệp sáng tạo (NQ 198/2025)DNNVV mới thành lập
Thời gian miễn thuế TNDN2 năm3 năm
Giảm 50% sau thời gian miễn4 năm tiếp theoKhông có
Điều kiện áp dụngPhải đáp ứng tiêu chí khởi nghiệp sáng tạo (công nghệ, mô hình mới, tăng trưởng nhanh)Chỉ cần đăng ký kinh doanh lần đầu
Ưu đãi cho nhà đầu tư khi thoái vốnMiễn thuế TNCN/TNDN khi chuyển nhượng cổ phần, vốn gópKhông có
Ưu đãi cho chuyên gia, nhà khoa họcMiễn 2 năm, giảm 50% 4 năm tiếp theo thuế TNCNKhông có

Nếu doanh nghiệp đồng thời đáp ứng cả hai điều kiện, cần so sánh cụ thể để chọn phương án có lợi hơn, vì nguyên tắc chung của pháp luật thuế TNDN là không cộng gộp nhiều mức ưu đãi cho cùng một khoản thu nhập.

Câu Hỏi Thường Gặp (FAQ)

Doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo là gì theo quy định pháp luật Việt Nam?

Doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo là doanh nghiệp được thành lập để thực hiện ý tưởng trên cơ sở khai thác tài sản trí tuệ, công nghệ, mô hình kinh doanh mới, có khả năng tăng trưởng nhanh theo định nghĩa tại Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa 2017. Từ 2026, nhóm doanh nghiệp này được xác định cụ thể hơn trong Nghị định 20/2026/NĐ-CP hướng dẫn Nghị quyết 198/2025/QH15, làm cơ sở áp dụng ưu đãi thuế TNDN đặc biệt.

Ưu đãi thuế TNDN cho startup có áp dụng cho mọi doanh nghiệp mới thành lập không?

Không. Ưu đãi miễn 2 năm, giảm 50% thuế 4 năm tiếp theo chỉ áp dụng cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, công ty quản lý quỹ đầu tư khởi nghiệp sáng tạo và tổ chức trung gian hỗ trợ khởi nghiệp đổi mới sáng tạo đáp ứng tiêu chí cụ thể, không áp dụng đại trà cho mọi doanh nghiệp mới thành lập.

Thời gian miễn thuế 2 năm được tính từ khi nào?

Thời gian miễn 2 năm và giảm 50% thuế 4 năm tiếp theo được tính liên tục từ năm đầu tiên doanh nghiệp có thu nhập chịu thuế từ hoạt động khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, không phải từ ngày được cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp.

Nhà đầu tư nước ngoài góp vốn vào startup Việt Nam có được miễn thuế không?

Có. Thu nhập từ chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp, quyền góp vốn hoặc quyền mua cổ phần, quyền mua phần vốn góp vào doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo được miễn thuế TNCN hoặc TNDN, không phân biệt nhà đầu tư trong nước hay nước ngoài, miễn doanh nghiệp nhận vốn đáp ứng điều kiện khởi nghiệp sáng tạo hợp lệ.

Doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo có được đồng thời hưởng ưu đãi thuế khu công nghệ cao không?

Theo nguyên tắc ưu đãi thuế TNDN hiện hành, doanh nghiệp chỉ được chọn mức ưu đãi cao nhất trong số các ưu đãi cùng đủ điều kiện, không cộng gộp nhiều chính sách cho cùng khoản thu nhập. Doanh nghiệp đủ điều kiện cả hai cần so sánh để chọn phương án có lợi nhất.

Hồ sơ đăng ký hưởng ưu đãi thuế khởi nghiệp sáng tạo gồm những gì?

Gồm tài liệu chứng minh đáp ứng tiêu chí khởi nghiệp sáng tạo, hồ sơ đăng ký thuế, báo cáo tài chính tách bạch thu nhập từ hoạt động khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, và doanh nghiệp tự kê khai, tự chịu trách nhiệm khi quyết toán thuế TNDN hàng năm.

Nếu doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo thua lỗ trong 2 năm đầu, có cần nộp hồ sơ xin ưu đãi không?

Không cần nộp hồ sơ xin ưu đãi riêng vì cơ chế vận hành theo nguyên tắc tự xác định – tự kê khai. Nếu doanh nghiệp chưa có thu nhập chịu thuế, thời gian miễn 2 năm – giảm 4 năm sẽ bắt đầu tính khi doanh nghiệp có thu nhập chịu thuế đầu tiên, không bị mất quyền ưu đãi do các năm đầu lỗ.

Kết Luận

Nghị quyết 198/2025/QH15 và Nghị định 20/2026/NĐ-CP mở ra chính sách thuế ưu đãi toàn diện nhất từ trước đến nay cho hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo tại Việt Nam, bao trùm cả doanh nghiệp, quỹ đầu tư, chuyên gia và nhà đầu tư. Với doanh nghiệp FDI và quỹ đầu tư nước ngoài, đây là thời điểm thích hợp để rà soát danh mục đầu tư, cơ cấu giao dịch góp vốn/thoái vốn và tận dụng tối đa các khoản miễn, giảm thuế hợp pháp. Tuy nhiên, việc xác định đúng điều kiện “doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo” và chuẩn bị hồ sơ chứng minh là bước bắt buộc để tránh rủi ro bị truy thu khi cơ quan thuế thanh tra, kiểm tra sau này.

iG

Đội ngũ chuyên gia iGlobal

Kiểm toán viên hành nghề · Thành viên VACPA · 10+ năm kinh nghiệm FDI tại TP.HCM

Bài viết được biên soạn và kiểm tra bởi đội ngũ kiểm toán viên hành nghề của Công ty TNHH Kiểm toán iGlobal, thành viên Hội Kiểm toán viên hành nghề Việt Nam (VACPA). Cập nhật lần cuối: Tháng 11/2026.

Cần tư vấn miễn phí?

0932 796 879

Hoặc: 0932 796 879  |  0932 796 879

iGlobal cung cấp dịch vụ kiểm toán, kế toán, tư vấn thuế chuyên nghiệp tại TP.HCM
Email: info@iglobal.com.vn

Ban can tu van? Lien he iGlobal ngay!

Hotline: 0932 796 879

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Zalo
0932 796 879