Bỏ Thuế Khoán 2026: Hộ Kinh Doanh Kê Khai Theo Doanh Thu Thực

Từ ngày 1/1/2026, toàn bộ hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh tại Việt Nam chính thức bỏ phương pháp thuế khoán, chuyển sang tự kê khai thuế theo doanh thu thực tế theo Nghị quyết 198/2025/QH15 và Nghị định 68/2026/NĐ-CP. Thay vì nộp một mức thuế cố định do cán bộ thuế ấn định từ đầu năm, hộ kinh doanh phải tự xác định doanh thu dựa trên hóa đơn điện tử, dòng tiền ngân hàng và dữ liệu giao dịch số, sau đó tự kê khai, tự nộp thuế GTGT và TNCN theo đúng số phát sinh thực tế. Đây được xem là bước ngoặt lớn nhất trong quản lý thuế hộ kinh doanh suốt hơn 20 năm qua, ảnh hưởng trực tiếp đến hàng triệu hộ kinh doanh trên cả nước.

Bỏ thuế khoán là gì và áp dụng từ khi nào?

Bỏ thuế khoán nghĩa là chấm dứt cơ chế ấn định mức thuế cố định hàng năm cho hộ kinh doanh, thay bằng cơ chế tự kê khai theo doanh thu phát sinh thực tế, áp dụng chính thức từ ngày 1/1/2026. Trước đây, phần lớn hộ kinh doanh nộp thuế khoán — một mức thuế trọn gói được cơ quan thuế xác định dựa trên khảo sát quy mô kinh doanh, áp dụng ổn định cho cả năm, không cần xuất hóa đơn cho từng giao dịch.

Theo cơ chế mới, doanh thu chịu thuế được xác định dựa trên dữ liệu khách quan: hóa đơn điện tử xuất ra khi bán hàng, sao kê dòng tiền qua tài khoản ngân hàng, dữ liệu từ các sàn thương mại điện tử và ứng dụng eTax Mobile. Hộ kinh doanh phải chủ động kê khai doanh thu theo tháng hoặc quý, tự tính và nộp thuế đúng hạn thay vì chờ mức khoán được thông báo sẵn.

Nghị quyết 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân đặt mục tiêu xóa bỏ hình thức thuế khoán chậm nhất trong năm 2026, và Quốc hội đã cụ thể hóa bằng Nghị quyết 198/2025/QH15 ban hành ngày 17/5/2025, quy định các cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế tư nhân. Song song đó, quy định về sàn thương mại điện tử khấu trừ thuế thay hộ kinh doanh cũng đang được triển khai đồng bộ nhằm tăng tính minh bạch trong xác định doanh thu.

Hộ kinh doanh nào phải chuyển sang kê khai thuế?

Tất cả hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh đang hoạt động đều phải chuyển sang kê khai thuế từ 1/1/2026, không phân biệt quy mô doanh thu hay ngành nghề. Đây là điểm khác biệt quan trọng so với các đề xuất trước đó — quy định áp dụng đồng loạt, không có ngoại lệ duy trì thuế khoán cho nhóm hộ kinh doanh nhỏ.

Tuy vậy, nghĩa vụ thuế thực tế phát sinh sẽ khác nhau tùy theo mức doanh thu:

• Doanh thu năm ≤ 1 tỷ đồng: vẫn phải đăng ký, kê khai doanh thu nhưng được miễn thuế GTGT và TNCN.
• Doanh thu năm từ 1 tỷ đến 3 tỷ đồng: phải nộp thuế GTGT và TNCN theo tỷ lệ % trên doanh thu (phương pháp mặc định), hoặc chọn kê khai theo lợi nhuận với thuế suất TNCN 15% nếu đáp ứng điều kiện sổ sách kế toán.
• Doanh thu năm từ 3 tỷ đến 50 tỷ đồng: áp dụng thuế suất TNCN 17% trên lợi nhuận nếu chọn phương pháp kê khai theo lợi nhuận, đồng thời phải thực hiện quyết toán thuế TNCN năm.

Hộ kinh doanh có doanh thu vượt 3 tỷ đồng/năm hoặc doanh thu trên 1 tỷ đồng nhưng chọn phương pháp tính thuế theo lợi nhuận đều bắt buộc phải tổng hợp doanh thu để quyết toán thuế TNCN vào cuối năm, tương tự cơ chế áp dụng cho doanh nghiệp.

Căn cứ pháp lý của việc bỏ thuế khoán 2026

Ba văn bản pháp lý then chốt điều chỉnh việc bỏ thuế khoán gồm Nghị quyết 198/2025/QH15, Luật số 56/2024/QH15 sửa đổi Luật Quản lý thuế, và Nghị định 68/2026/NĐ-CP.

Nghị quyết 198/2025/QH15 được Quốc hội thông qua ngày 17/5/2025 quy định rõ: hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh không áp dụng phương pháp khoán thuế từ ngày 1/1/2026, nộp thuế theo quy định pháp luật về quản lý thuế; đồng thời bãi bỏ lệ phí môn bài từ 1/1/2026. Luật số 56/2024/QH15 sửa đổi, bổ sung Luật Quản lý thuế tạo hành lang pháp lý cho việc thu thập, kết nối dữ liệu hóa đơn điện tử, dữ liệu ngân hàng phục vụ xác định nghĩa vụ thuế. Nghị định 68/2026/NĐ-CP ban hành ngày 5/3/2026 quy định chi tiết về quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh, hướng dẫn cụ thể ngưỡng doanh thu, phương pháp tính thuế và lộ trình sử dụng hóa đơn điện tử.

Bộ Tài chính và Cục Thuế các địa phương, trong đó có Cục Thuế TP.HCM, đã triển khai nhiều đợt tập huấn, hỗ trợ hộ kinh doanh cài đặt ứng dụng eTax Mobile và làm quen với hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền trước thời điểm chuyển đổi chính thức.

Hộ kinh doanh phải nộp những loại thuế nào và tính ra sao?

Sau khi bỏ thuế khoán, hộ kinh doanh chỉ còn nộp 2 loại thuế là GTGT và TNCN, không còn phải nộp lệ phí môn bài. Lệ phí môn bài — khoản thu cố định 300.000-1.000.000 đồng/năm trước đây — đã chính thức bị bãi bỏ từ 1/1/2026 theo Nghị quyết 198/2025/QH15, giúp giảm bớt một đầu mục thủ tục cho hộ kinh doanh.

Có 2 phương pháp xác định số thuế phải nộp:

Phương pháp 1 — Kê khai theo tỷ lệ % trên doanh thu (phổ biến, áp dụng mặc định): Số thuế GTGT phải nộp = Doanh thu tính thuế × Tỷ lệ % thuế GTGT theo ngành nghề. Số thuế TNCN phải nộp = Doanh thu tính thuế × Tỷ lệ % thuế TNCN theo ngành nghề. Tỷ lệ % cụ thể được trình bày ở bảng bên dưới.

Phương pháp 2 — Kê khai theo lợi nhuận (doanh thu trừ chi phí): Áp dụng cho hộ kinh doanh có doanh thu trên 1 tỷ đồng/năm, đáp ứng điều kiện lập sổ sách kế toán, lưu trữ hóa đơn chứng từ đầu vào hợp lệ. Số thuế TNCN phải nộp = Lợi nhuận tính thuế × Thuế suất (15% với doanh thu 1-3 tỷ đồng, 17% với doanh thu 3-50 tỷ đồng). Phương pháp này phù hợp với hộ kinh doanh có chi phí đầu vào lớn, có hóa đơn GTGT đầu vào rõ ràng, giúp tối ưu số thuế phải nộp so với tính trên doanh thu gộp.

Bảng thuế suất theo nhóm ngành nghề hộ kinh doanh 2026

Thuế suất GTGT và TNCN trên doanh thu được chia theo 4 nhóm ngành nghề, dao động từ 1%-5% với GTGT và 0,5%-2% với TNCN. Bảng dưới đây tổng hợp mức thuế suất áp dụng khi hộ kinh doanh chọn phương pháp kê khai theo tỷ lệ % trên doanh thu:

Ví dụ: Một hộ kinh doanh bán lẻ hàng tiêu dùng (nhóm phân phối hàng hóa) có doanh thu 2 tỷ đồng/năm sẽ nộp thuế GTGT = 2 tỷ × 1% = 20 triệu đồng, thuế TNCN = 2 tỷ × 0,5% = 10 triệu đồng, tổng nghĩa vụ thuế 30 triệu đồng/năm nếu chọn phương pháp kê khai theo tỷ lệ doanh thu.

Quy trình kê khai thuế theo doanh thu thực tế — từng bước

Hộ kinh doanh thực hiện kê khai thuế theo 5 bước: đăng ký thuế điện tử, xuất hóa đơn điện tử cho mọi giao dịch, kê khai doanh thu định kỳ, tự tính và nộp thuế, lưu trữ chứng từ đối chiếu.

1. Đăng ký/cập nhật thông tin thuế: Hộ kinh doanh đăng ký tài khoản trên ứng dụng eTax Mobile hoặc Cổng thông tin điện tử của Tổng cục Thuế, cập nhật ngành nghề kinh doanh chính xác để xác định đúng nhóm thuế suất.
2. Sử dụng hóa đơn điện tử: Hộ kinh doanh có doanh thu trên 1 tỷ đồng/năm bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền, có kết nối chuyển dữ liệu trực tiếp đến cơ quan thuế theo thời gian thực đối với các ngành bán lẻ, ăn uống, dịch vụ trực tiếp đến người tiêu dùng.
3. Kê khai doanh thu theo kỳ: Nộp tờ khai thuế GTGT, TNCN theo tháng (nếu doanh thu năm trước từ 50 tỷ đồng trở lên) hoặc theo quý (doanh thu dưới 50 tỷ đồng), thời hạn nộp tờ khai là ngày 20 của tháng sau (kê khai tháng) hoặc ngày cuối tháng đầu quý sau (kê khai quý).
4. Tự tính và nộp thuế: Áp dụng tỷ lệ % theo bảng ngành nghề hoặc tính theo lợi nhuận, nộp thuế qua eTax Mobile, Internet Banking hoặc tại kho bạc nhà nước trước hoặc đúng hạn kê khai để tránh phạt chậm nộp.
5. Lưu trữ chứng từ: Giữ lại hóa đơn đầu vào, hóa đơn đầu ra, sao kê ngân hàng tối thiểu 5 năm để đối chiếu khi cơ quan thuế thanh tra, kiểm tra hoặc yêu cầu giải trình chênh lệch doanh thu.

Không chuyển đổi kịp thời bị xử lý thế nào?

Hộ kinh doanh chậm đăng ký hoặc kê khai sai doanh thu có thể bị ấn định thuế theo dữ liệu cơ quan thuế thu thập được, cộng với phạt chậm nộp tờ khai và phạt chậm nộp tiền thuế theo Luật Quản lý thuế.

Khi hộ kinh doanh không tự kê khai hoặc kê khai doanh thu thấp hơn thực tế, cơ quan thuế có quyền đối chiếu chéo dữ liệu từ hóa đơn điện tử, sao kê tài khoản ngân hàng, dữ liệu từ sàn thương mại điện tử để ấn định lại doanh thu và ra quyết định truy thu thuế. Mức phạt chậm nộp tiền thuế áp dụng 0,03%/ngày tính trên số tiền thuế chậm nộp theo quy định hiện hành của Luật Quản lý thuế. Trường hợp cố tình khai thiếu doanh thu nhằm trốn thuế với số tiền lớn, hộ kinh doanh có thể bị xử phạt vi phạm hành chính về thuế hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Bộ luật Hình sự nếu đủ yếu tố cấu thành tội trốn thuế.

Hộ kinh doanh có nên chuyển đổi lên doanh nghiệp?

Hộ kinh doanh có doanh thu lớn, đã quen với việc xuất hóa đơn và ghi sổ sách nên cân nhắc chuyển đổi lên loại hình doanh nghiệp để được hưởng các ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp và dễ dàng mở rộng quy mô. Việc bỏ thuế khoán vô hình trung thu hẹp khoảng cách về nghĩa vụ tuân thủ giữa hộ kinh doanh và doanh nghiệp — cả hai đều phải xuất hóa đơn, ghi nhận doanh thu thực tế, kê khai định kỳ.

Trong khi đó, doanh nghiệp có lợi thế về mức thuế suất thuế TNDN ưu đãi cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, được khấu trừ đầy đủ chi phí hợp lý, dễ tiếp cận vốn vay ngân hàng và hợp đồng với đối tác lớn hơn. Đây là thời điểm phù hợp để hộ kinh doanh có doanh thu ổn định trên 3 tỷ đồng/năm làm việc với đơn vị tư vấn để đánh giá bài toán chi phí — lợi ích giữa việc tiếp tục là hộ kinh doanh kê khai hay chuyển đổi thành công ty TNHH, công ty cổ phần. Tham khảo thủ tục thành lập công ty TNHH 2026 để nắm rõ hồ sơ, chi phí và thời gian thực hiện.

Câu Hỏi Thường Gặp (FAQ)

Kết luận

Việc bỏ thuế khoán từ 1/1/2026 là bước chuyển mang tính bước ngoặt, buộc hàng triệu hộ kinh doanh phải làm quen với hóa đơn điện tử, sổ sách kế toán và kê khai thuế định kỳ như doanh nghiệp. Chuẩn bị sớm về hệ thống hóa đơn, quy trình ghi nhận doanh thu và lựa chọn đúng phương pháp tính thuế sẽ giúp hộ kinh doanh tránh bị ấn định thuế bất lợi và tối ưu nghĩa vụ tài chính ngay từ những kỳ kê khai đầu tiên.