Nghị Định 254/2026/NĐ-CP Hóa Đơn Điện Tử: Điểm Mới Từ 1/7/2026

Tác giả: Đội ngũ chuyên gia iGlobal | Cập nhật lần cuối: Tháng 7/2026

Nghị định 254/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, thay thế toàn bộ Nghị định 123/2020/NĐ-CP về hóa đơn điện tử. Văn bản này hướng dẫn Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15, bổ sung quy định về hóa đơn khởi tạo từ máy tính tiền, hóa đơn với tiền đặt cọc, và lần đầu tiên đưa ra cơ chế khen thưởng người tiêu dùng tố giác vi phạm hóa đơn lên tới 10.000.000 đồng/vụ. Với hàng loạt doanh nghiệp FDI và hộ kinh doanh tại TP.HCM đang trong quá trình chuyển đổi hóa đơn điện tử, việc nắm rõ 8 điểm mới của nghị định này ngay từ đầu tháng 7/2026 giúp tránh bị xử phạt vi phạm hành chính không đáng có. Bài viết dưới đây phân tích chi tiết từng điểm mới, đối tượng áp dụng, mức phạt và việc cần làm ngay.

Nghị định 254/2026/NĐ-CP là gì và có hiệu lực khi nào?

Nghị định 254/2026/NĐ-CP là văn bản do Chính phủ ban hành ngày 30/6/2026, quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 về hóa đơn điện tử, chứng từ điện tử, có hiệu lực từ ngày 01/7/2026.

Đây là nghị định thay thế toàn diện khung pháp lý cũ về hóa đơn điện tử đã áp dụng từ năm 2020, được ban hành trong bối cảnh Luật Quản lý thuế 2025 chính thức thay thế Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14. Nghị định giữ nguyên 3 loại hóa đơn điện tử cơ bản: hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế, hóa đơn điện tử không có mã của cơ quan thuế, và hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối dữ liệu với cơ quan thuế — đồng thời bổ sung nhiều quy định mới về đối tượng sử dụng, thời điểm lập hóa đơn và cơ chế giám sát tuân thủ.

Căn cứ pháp lý: Nghị định 254/2026/NĐ-CP, Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15, do Bộ Tài chính chủ trì soạn thảo và Tổng cục Thuế hướng dẫn triển khai.

Nghị định 254/2026/NĐ-CP thay thế những văn bản nào?

Nghị định 254/2026/NĐ-CP thay thế toàn bộ Nghị định 123/2020/NĐ-CP, Nghị định 70/2025/NĐ-CP và Điều 1 Nghị định 41/2022/NĐ-CP về hóa đơn điện tử.

Việc gộp 3 văn bản thành một nghị định thống nhất giúp doanh nghiệp và hộ kinh doanh dễ tra cứu hơn, tránh tình trạng phải đối chiếu nhiều nghị định chồng chéo như giai đoạn 2020-2026. Các thông tư hướng dẫn trước đây liên quan đến hóa đơn điện tử cũng đang được thay thế bằng Thông tư 91/2026/TT-BTC của Bộ Tài chính, trong đó Điều 10 quy định chi tiết cách xử lý hóa đơn điện tử đã lập có sai sót theo từng nhóm lỗi cụ thể (sai mã số thuế, sai tên hàng hóa, sai số tiền…).

Doanh nghiệp đang sử dụng phần mềm hóa đơn điện tử cần liên hệ nhà cung cấp dịch vụ (Viettel, MISA, VNPT, MInvoice…) để xác nhận phần mềm đã cập nhật theo chuẩn dữ liệu mới của Nghị định 254/2026/NĐ-CP trước ngày 1/7/2026, tránh gián đoạn xuất hóa đơn.

Ai bắt buộc phải dùng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền?

Tổ chức, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ trực tiếp cho người tiêu dùng (bán lẻ, ăn uống, khách sạn, giải trí, vận tải hành khách) bắt buộc dùng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối dữ liệu với cơ quan thuế.

Riêng hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có doanh thu năm trên 1 tỷ đồng, hoặc có phát sinh bán tài sản phải đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng (ô tô, xe máy, bất động sản), bắt buộc áp dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế hoặc hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối dữ liệu với cơ quan thuế. Hộ kinh doanh chưa thuộc diện bắt buộc nhưng có nhu cầu vẫn được đăng ký áp dụng tự nguyện.

Ví dụ: một hộ kinh doanh quán ăn tại Quận 1, TP.HCM có doanh thu năm 2025 đạt 1,2 tỷ đồng sẽ thuộc diện bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền kể từ 1/7/2026, phải kết nối dữ liệu bán hàng trực tiếp với Cục Thuế TP.HCM theo thời gian thực.

Trường hợp nào không bắt buộc dùng hóa đơn điện tử?

Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh thuộc trường hợp được lập Bảng kê thu mua hàng hóa, dịch vụ theo quy định pháp luật về thuế thu nhập doanh nghiệp không bắt buộc phải sử dụng hóa đơn điện tử, trừ khi chủ động đăng ký áp dụng.

Đây là điểm mới đáng chú ý của Nghị định 254/2026/NĐ-CP so với Nghị định 123/2020/NĐ-CP trước đây — nhằm giảm gánh nặng tuân thủ cho nhóm hộ kinh doanh nhỏ, mua bán hàng hóa nông sản, thủy sản của người sản xuất trực tiếp không có hóa đơn. Doanh nghiệp khi mua hàng của các đối tượng này vẫn được lập Bảng kê 01/TNDN kèm chứng từ thanh toán để tính vào chi phí được trừ khi tính thuế TNDN, theo đúng quy định hiện hành.

Ngoài ra, nghị định cũng bổ sung quy định riêng cho ngành y tế: cơ sở khám bệnh, chữa bệnh được lập một hóa đơn điện tử tổng hợp vào cuối ngày đối với các dịch vụ có phát sinh phiếu thu tiền nhiều lần trong ngày (chụp, chiếu, xét nghiệm), thay vì phải xuất hóa đơn riêng lẻ cho từng lượt thu.

Quy định mới về tiền đặt cọc và dịch vụ có thời gian đối soát là gì?

Nghị định 254/2026/NĐ-CP quy định người bán không phải lập hóa đơn đối với khoản tiền đặt cọc, tạm ứng để đảm bảo thực hiện hợp đồng theo Bộ luật Dân sự.

Trước đây, việc thu tiền đặt cọc trước khi giao hàng, cung cấp dịch vụ thường gây tranh cãi về thời điểm lập hóa đơn giữa doanh nghiệp và cơ quan thuế. Quy định mới giúp làm rõ: hóa đơn chỉ lập khi hàng hóa, dịch vụ chính thức được chuyển giao hoặc hoàn thành, không phải tại thời điểm nhận cọc.

Bên cạnh đó, nghị định bổ sung nhóm dịch vụ phát sinh thường xuyên, cần thời gian đối soát số liệu, được phép lập hóa đơn trong vòng 7 ngày kể từ khi hoàn thành cung cấp dịch vụ, gồm: dịch vụ hoa tiêu hàng hải, quảng cáo trên báo điện tử và nền tảng số, dịch vụ bảo hiểm, và dịch vụ bảo vệ. Đây là các ngành có đặc thù đối soát doanh thu theo kỳ, khó xuất hóa đơn ngay trong ngày phát sinh.

Mức phạt vi phạm hóa đơn điện tử năm 2026 là bao nhiêu?

Từ 16/1/2026, tổ chức không lập hóa đơn với 1 số hóa đơn bị phạt 500.000-1.000.000 đồng, vi phạm từ 50 số hóa đơn trở lên bị phạt 30.000.000-40.000.000 đồng, theo Nghị định 310/2025/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 125/2020/NĐ-CP.

Đối với hành vi lập hóa đơn sai thời điểm: nếu không dẫn đến chậm nộp thuế và không có tình tiết tăng nặng, mức phạt là 3.000.000-5.000.000 đồng; nếu dẫn đến chậm nộp thuế hoặc có tính chất tái phạm, mức phạt tăng lên 4.000.000-8.000.000 đồng. Riêng hành vi xuất hóa đơn hàng khuyến mại, tiêu dùng nội bộ mà không lập hóa đơn chỉ bị phạt cảnh cáo ở mức vi phạm nhẹ đầu tiên.

Hành vi vi phạm	Mức phạt (tổ chức)	Mức phạt (hộ kinh doanh)
Không lập hóa đơn (1 số)	500.000 – 1.000.000đ	250.000 – 500.000đ
Không lập hóa đơn (từ 50 số trở lên)	30.000.000 – 40.000.000đ	15.000.000 – 20.000.000đ
Lập sai thời điểm, không chậm nộp thuế	3.000.000 – 5.000.000đ	1.500.000 – 2.500.000đ
Lập sai thời điểm, dẫn đến chậm nộp thuế/tái phạm	4.000.000 – 8.000.000đ	2.000.000 – 4.000.000đ

Căn cứ: Nghị định 310/2025/NĐ-CP (hiệu lực 16/1/2026) sửa đổi, bổ sung Nghị định 125/2020/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thuế, hóa đơn.

Cơ chế khen thưởng người tố giác vi phạm hóa đơn hoạt động ra sao?

Người tiêu dùng cung cấp thông tin chính xác về việc người bán không lập, không giao hóa đơn điện tử được khen thưởng tối đa 10% số tiền xử phạt vi phạm hành chính, không vượt quá 10.000.000 đồng/vụ việc.

Đây là quy định hoàn toàn mới tại Điều 41 Nghị định 254/2026/NĐ-CP, chưa từng xuất hiện trong Nghị định 123/2020/NĐ-CP. Mục tiêu là huy động chính người tiêu dùng — đối tượng trực tiếp giao dịch và dễ phát hiện vi phạm nhất — tham gia giám sát việc chấp hành quy định xuất hóa đơn, đặc biệt tại các điểm bán lẻ, quán ăn, dịch vụ nơi hành vi “bán không hóa đơn” từng phổ biến.

Với doanh nghiệp và hộ kinh doanh, đây là tín hiệu rõ ràng cho thấy mức độ giám sát tuân thủ hóa đơn điện tử sẽ tăng đáng kể từ nửa cuối 2026, không chỉ đến từ cơ quan thuế mà còn từ chính khách hàng. Việc chủ động xuất hóa đơn đầy đủ, đúng thời điểm cho mọi giao dịch bán hàng — dù giá trị nhỏ — trở thành yêu cầu bắt buộc thay vì tùy chọn.

Doanh nghiệp cần làm gì để tuân thủ Nghị định 254/2026/NĐ-CP?

Doanh nghiệp cần rà soát phần mềm hóa đơn điện tử, cập nhật quy trình xuất hóa đơn cho giao dịch đặt cọc, và với hộ kinh doanh doanh thu trên 1 tỷ đồng cần đăng ký hóa đơn máy tính tiền trước 1/7/2026 nếu chưa thực hiện.

Các bước cụ thể doanh nghiệp, hộ kinh doanh nên thực hiện ngay:

1. Liên hệ nhà cung cấp phần mềm hóa đơn điện tử để xác nhận đã cập nhật chuẩn dữ liệu theo Nghị định 254/2026/NĐ-CP và Thông tư 91/2026/TT-BTC.
2. Rà soát lại quy trình ghi nhận tiền đặt cọc — đảm bảo kế toán không xuất hóa đơn nhầm tại thời điểm nhận cọc.
3. Với hộ kinh doanh có doanh thu năm trước trên 1 tỷ đồng, khẩn trương đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền với Chi cục Thuế quản lý trực tiếp.
4. Đào tạo lại nhân viên bán hàng, thu ngân về nghĩa vụ xuất hóa đơn ngay khi phát sinh giao dịch, tránh bị khách hàng tố giác theo cơ chế khen thưởng mới.
5. Với doanh nghiệp thuộc nhóm ngành có thời gian đối soát (bảo hiểm, quảng cáo số…), cập nhật lại quy trình nội bộ về mốc 7 ngày lập hóa đơn.

Việc tuân thủ đúng quy định hóa đơn điện tử cũng ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình kê khai thuế GTGT hàng tháng, hàng quý, vì dữ liệu hóa đơn đầu vào, đầu ra là căn cứ trực tiếp để lập tờ khai. Doanh nghiệp FDI tại TP.HCM có quy mô giao dịch lớn, nhiều chi nhánh nên cân nhắc làm việc với đơn vị kế toán — kiểm toán chuyên nghiệp để rà soát toàn diện quy trình hóa đơn, tránh rủi ro bị xử phạt hàng loạt khi cơ quan thuế đối chiếu dữ liệu hóa đơn điện tử tập trung.

Câu Hỏi Thường Gặp (FAQ)

Nghị định 254/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày nào?

Ban hành ngày 30/6/2026, có hiệu lực thi hành từ 01/7/2026, thay thế Nghị định 123/2020/NĐ-CP, Nghị định 70/2025/NĐ-CP và Điều 1 Nghị định 41/2022/NĐ-CP.

Ai bắt buộc dùng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền?

Tổ chức, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh bán trực tiếp cho người tiêu dùng; riêng hộ kinh doanh doanh thu trên 1 tỷ đồng/năm hoặc bán tài sản phải đăng ký quyền sở hữu bắt buộc dùng hóa đơn có mã hoặc hóa đơn từ máy tính tiền.

Mức phạt không lập hóa đơn điện tử năm 2026 là bao nhiêu?

Tổ chức: 500.000-1.000.000đ cho 1 số hóa đơn, đến 30-40 triệu đồng cho 50 số trở lên. Hộ kinh doanh chịu mức phạt bằng 1/2 tổ chức, theo Nghị định 310/2025/NĐ-CP.

Cơ chế khen thưởng người tố giác vi phạm hóa đơn là gì?

Người tiêu dùng tố giác chính xác được thưởng tối đa 10% số tiền xử phạt, không quá 10.000.000 đồng/vụ, theo Điều 41 Nghị định 254/2026/NĐ-CP.

Tiền đặt cọc có phải xuất hóa đơn không?

Không. Hóa đơn chỉ lập khi hàng hóa, dịch vụ chính thức được giao hoặc hoàn thành, không phải tại thời điểm nhận tiền đặt cọc theo Bộ luật Dân sự.

Dịch vụ nào được lập hóa đơn sau 7 ngày?

Dịch vụ hoa tiêu hàng hải, quảng cáo trên báo điện tử/nền tảng số, bảo hiểm và bảo vệ — các ngành có đặc thù cần thời gian đối soát số liệu doanh thu.

Doanh nghiệp cần làm gì trước 1/7/2026?

Cập nhật phần mềm hóa đơn điện tử, rà soát quy trình đặt cọc, đăng ký hóa đơn máy tính tiền nếu thuộc diện bắt buộc, và đào tạo lại nhân viên bán hàng về nghĩa vụ xuất hóa đơn.

Kết luận

Nghị định 254/2026/NĐ-CP đánh dấu bước thay đổi lớn nhất về khung pháp lý hóa đơn điện tử kể từ năm 2020, với trọng tâm là siết chặt tuân thủ tại các điểm bán lẻ, tăng cường giám sát qua cơ chế khen thưởng người tiêu dùng, đồng thời gỡ bớt gánh nặng cho nhóm hộ kinh doanh nhỏ không thuộc diện bắt buộc. Doanh nghiệp và hộ kinh doanh tại TP.HCM nên chủ động rà soát toàn bộ quy trình xuất hóa đơn ngay trong tháng 7/2026 để tránh các mức phạt từ Nghị định 310/2025/NĐ-CP, đặc biệt khi cơ chế tố giác từ người tiêu dùng chính thức có hiệu lực.